راهنمای خواندن سیتی
سیتی نقشهٔ چگالی بافتهاست. هر وکسل یک عدد دارد (واحد هانسفیلد، HU) که میزان جذب پرتو ایکس را نسبت به آب نشان میدهد.
۱. واحد هانسفیلد
−1000−1000+50+300+1000
| بافت | HU | نکته |
| هوا | −1000 | ریه حدود −850 تا −700 |
| چربی | −120 … −60 | تیرهتر از آب؛ چگالی منفی در یک توده یعنی چربی |
| آب، مایع ساده | 0 … 20 | ادرار، صفرا، مایع مغزینخاعی، کیست ساده |
| بافت نرم | 30 … 60 | عضله، کبد (۵۰–۶۵)، طحال، مادهٔ خاکستری (۳۵–۴۰)، مادهٔ سفید (۲۵–۳۰) |
| خون تازهٔ لختهشده | 50 … 90 | روشنتر از مغز و عضله؛ با گذشت زمان کمچگال میشود |
| مادهٔ حاجب در رگ | 150 … 400 | به فاز تزریق بستگی دارد |
| کلسیفیکاسیون، استخوان | > 130 … 2000 | استخوان اسفنجی ۱۵۰–۴۰۰، قشری بالای ۱۰۰۰ |
نشانگر را روی برش ببرید تا چگالی تقریبی همان نقطه پایین تصویر نشان داده شود. ابزار «چگالی ناحیه» میانگین یک دایره را میدهد که از یک نقطه قابلاعتمادتر است.
۲. پنجره (Window)
چشم حدود چند ده سطح خاکستری را از هم تشخیص میدهد، ولی سیتی هزاران مقدار دارد. پنجره تعیین میکند کدام بازه از چگالی روی خاکستریها پخش شود: «مرکز» (Level) وسط بازه و «پهنا» (Width) اندازهٔ آن است. هر چیز پایینتر از بازه سیاه و بالاتر از آن سفید میشود.
| پنجره | L / W | برای دیدنِ |
| مغز | 40 / 80 | تمایز مادهٔ خاکستری و سفید، خون، ادم |
| بافت نرم (شکم، مدیاستن) | 40–60 / 350–400 | اعضای توپر، عروق، غدد لنفاوی |
| ریه | −600 / 1500 | پارانشیم ریه، ندول، پنوموتوراکس |
| استخوان | 400–600 / 1600–2000 | خط شکستگی، قشر و ترابکولها |
هر اسکن را دستکم در دو پنجره ببینید؛ پنوموتوراکس در پنجرهٔ مدیاستن و شکستگی دنده در پنجرهٔ ریه بهراحتی از چشم میافتد. دکمههای پنجره زیر برش همین کار را میکنند.
۳. جهتها
برش آگزیال را از پایینِ پای بیمار نگاه میکنیم: سمت راست بیمار در سمت چپ تصویر است و جلو (قدام) بالای تصویر. در برش کرونال هم راست بیمار سمت چپ تصویر است. برچسب جهتها دور هر برش نوشته شده است.
۴. مادهٔ حاجب و فازها
- بدون کنتراست: خونریزی تازه، سنگ ادراری، کلسیفیکاسیون.
- فاز شریانی (حدود ۲۵–۳۵ ثانیه): آئورت و شریانها بسیار روشن؛ برای آنژیوگرافی، خونریزی فعال و ضایعات پرعروق کبد.
- فاز وریدی پورتال (حدود ۶۰–۸۰ ثانیه): کبد و طحال یکنواخت و روشن؛ فاز معمول سیتی شکم.
- فاز تأخیری (چند دقیقه): مادهٔ حاجب در سیستم ادراری؛ برای حالب و مثانه.
۵. مرور منظم این ناحیه
خطای رایج «رضایت از جستوجو» است: با دیدن اولین یافته، بقیهٔ تصویر نگاه نمیشود. هر بار به یک ترتیب ثابت مرور کنید:
۶. ابزارهای این صفحه
- خطکش: دو نقطه روی برش بزنید؛ فاصله به میلیمتر.
- زاویه: سه نقطه بزنید؛ زاویه در نقطهٔ دوم.
- چگالی ناحیه: مرکز و سپس لبهٔ دایره را بزنید؛ میانگین و انحراف معیار HU.
- نمای رادیوگرافی: تصویری شبیه رادیوگرافی ساده که از جمعکردن همین سیتی در یک جهت ساخته میشود؛ برای مقایسهٔ آنچه در گرافی روی هم میافتد با برشهای سیتی. رادیوگرافی واقعی نیست.
اندازهها روی تصویر بازنمونهبرداریشده و با چگالی ۸بیتی محاسبه میشوند؛ تقریبیاند و کاربرد تشخیصی ندارند.