کالبدیارورود به برنامه

یادگیری نوار قلب (ECG)

نوار قلب فقط یک خط زیگزاگ نیست؛ هر موج نشان‌دهندهٔ اتفاقی در قلب است. در این بسته نوار شبیه‌سازی‌شده کنار یک قلب سه‌بعدی هم‌زمان حرکت می‌کند تا ببینی هر ریتم و هر بیماری چرا روی نوار آن شکل را می‌سازد.

ورود به درس تعاملیهمهٔ آموزش‌ها

سرفصل‌ها

  1. پایه‌هاکاغذ نوار، سرعت و ولتاژ، امواج و فواصل، لیدها
  2. ریت، ریتم و محورنوار را مرحله‌به‌مرحله بخوان
  3. بلوک‌هابلوک AV، بلوک شاخه‌ای، فاسیکولی و WPW
  4. هیپرتروفی و بزرگی دهلیزولتاژ، strain و شکل P
  5. ایسکمی و MIST پایین یا بالا؟ محل، شریان مسئول، reciprocal و Q
  6. آریتمی‌هاباریک یا پهن؟ منظم یا نامنظم؟
  7. الکترولیت‌ها، دارو و QTپتاسیم، کلسیم، QT و دیگوکسین
  8. موردهای ترکیبیشرح حال کوتاه + نوار

وضعیت‌هایی که روی نوار و قلب می‌بینی

برای هر وضعیت توضیح کوتاه و نشانه‌های کلیدی نوار آمده است. نوارها شبیه‌سازی‌شده‌اند و برای آموزش‌اند، نه تشخیص.

ریتم‌ها

ریتم سینوسی طبیعی Normal sinus rhythm
ضربان‌ها از SA node شروع می‌شوند و ریت حدود ۶۰ تا ۱۰۰ در دقیقه است. این مبنای مقایسهٔ همهٔ نوارهاست.
  • هر P یک QRS بعدش دارد
  • P در II مثبت و در aVR منفی
  • PR بین ۱۲۰ تا ۲۰۰ ms
  • QRS کمتر از ۱۲۰ ms
برادی‌کاردی سینوسی Sinus bradycardia
ریتم سینوسی با ریت کمتر از ۶۰ در دقیقه (اینجا حدود ۴۵).
  • ریت < ۶۰
  • P قبل از هر QRS و PR ثابت
  • RR منظم و بلند
تاکی‌کاردی سینوسی Sinus tachycardia
ریتم سینوسی با ریت بیش از ۱۰۰ در دقیقه (اینجا حدود ۱۲۵). معمولاً پاسخ به تب، درد، کم‌خونی یا هیپوولمی است.
  • ریت > ۱۰۰
  • P سینوسی قبل از هر QRS
  • شروع و پایان تدریجی (نه ناگهانی)
آریتمی سینوسی تنفسی Sinus arrhythmia
تغییر منظم ریت با تنفس: در دم تند و در بازدم آهسته می‌شود. در جوانان طبیعی است.
  • RR نامنظم ولی با الگوی تنفسی
  • P سینوسی یکسان قبل از هر QRS
  • تفاوت RR بین کوتاه‌ترین و بلندترین حدود ۱۶۰ ms یا بیشتر
انقباض زودرس دهلیزی Premature atrial complex
یک ضربان زودرس که از نقطه‌ای در دهلیز شروع می‌شود، نه از گرهٔ SA. معمولاً بی‌خطر است.
  • ضربان زودرس با P متفاوت
  • QRS باریک
  • مکث بعدی معمولاً کامل جبرانی نیست
انقباض زودرس بطنی Premature ventricular complex
ضربان زودرسی که از خود بطن شروع می‌شود: QRS پهن و عجیب، بدون P قبل از آن.
  • QRS پهن و زودرس بدون P
  • T برعکس QRS
  • مکث جبرانی کامل
فیبریلاسیون دهلیزی Atrial fibrillation
ریتم نامنظم و بی‌نظم، بدون موج P حقیقی. خطر لختهٔ دهلیزی و سکته دارد.
  • RR نامنظمِ نامنظم
  • نبودن P واضح
  • خط پایهٔ لرزان
فلوتر دهلیزی Atrial flutter (2:1)
یک مدار ریتریی بزرگ در دهلیز راست؛ دهلیز حدود ۳۰۰ بار در دقیقه می‌زند و بطن معمولاً یکی در میان پاسخ می‌دهد.
  • دندانه‌اره در II، III، aVF
  • ریت دهلیز حدود ۳۰۰
  • ریت بطن ثابت حدود ۱۵۰ (۲:۱)
تاکی‌کاردی فوق‌بطنی (نوع AVNRT) SVT (AVNRT)
تاکی‌کاردی منظم با QRS باریک که ناگهان شروع و ناگهان تمام می‌شود، ریت حدود ۱۷۰.
  • منظم، باریک، ۱۵۰ تا ۲۵۰
  • شروع و پایان ناگهانی
  • P دیده نمی‌شود یا داخل QRS است
تاکی‌کاردی بطنی Monomorphic VT
تاکی‌کاردی منظم با QRS پهن که از بطن می‌آید. ناپایدار و خطرناک است، تا زمانی که ثابت شود نه.
  • QRS پهن منظم، ریت > ۱۰۰ (معمولاً ۱۵۰ تا ۲۵۰)
  • شکل QRS ثابت
  • AV dissociation یا capture/fusion
فیبریلاسیون بطنی Ventricular fibrillation
فعالیت الکتریکی کاملاً بی‌نظم بطن‌ها: هیچ پمپاژی انجام نمی‌شود و بیمار ایست قلبی دارد.
  • موج‌های بی‌نظم بدون QRS مشخص
  • دامنهٔ متغیر
  • بیمار بی‌نبض است
تورساددوپوانت Torsades de pointes
نوعی VT پلی‌مورفیک که دامنهٔ QRS آن مثل تابیدن دور یک محور بالا و پایین می‌شود؛ معمولاً با QT بلند.
  • QRS پهن با دامنهٔ موجی (spindle)
  • قبلش QT بلند
  • شروع پس از ضربان کوتاه-بلند-کوتاه

بلوک‌های هدایتی و پیش‌تحریک

بلوک AV درجه یک First-degree AV block
تکانه‌ها همه به بطن می‌رسند ولی کند. PR ثابت و بیش از ۲۰۰ ms (اینجا ۲۸۰).
  • PR > ۲۰۰ ms (بیش از ۵ مربع کوچک)
  • PR ثابت
  • هر P یک QRS دارد
بلوک AV درجه دو، موبیتز یک (ونکباخ) Second-degree AV block, Mobitz I
PR از ضربانی به ضربان بعد بلندتر می‌شود تا یک P بدون QRS می‌ماند و چرخه تکرار می‌شود.
  • PR پیش‌رونده بلندتر
  • سپس P بدون QRS
  • گروه‌بندی ضربان‌ها
بلوک AV درجه دو، موبیتز دو Second-degree AV block, Mobitz II
PR ثابت است و ناگهان یک P بدون QRS می‌آید. محل بلوک زیر گرهٔ AV است و می‌تواند به بلوک کامل برسد.
  • PR ثابت
  • ناگهان P بدون QRS
  • اغلب QRS پهن
بلوک کامل AV Complete (third-degree) heart block
هیچ تکانه‌ای از دهلیز به بطن نمی‌رسد. دهلیز و بطن مستقل از هم می‌زنند و بطن با یک ریتم فرار (escape) آهسته می‌زند.
  • AV dissociation
  • ریت بطن کم و منظم
  • P بیشتر از QRS و بی‌ارتباط
بلوک شاخهٔ راست Right bundle branch block
شاخهٔ راست هدایت نمی‌کند. بطن چپ طبیعی فعال می‌شود، بطن راست دیرتر و از راه سلول به سلول.
  • QRS ≥ ۱۲۰ ms
  • rSR′ (گوش خرگوش) در V1
  • S پهن در I و V6
بلوک شاخهٔ چپ Left bundle branch block
شاخهٔ چپ هدایت نمی‌کند؛ سپتوم و بطن چپ از سمت راست و دیرتر و آهسته فعال می‌شوند.
  • QRS ≥ ۱۲۰ ms
  • R پهن بریده در V5 و V6 و I
  • S عمیق یا QS در V1
  • بدون Q سپتال
بلوک فاسیکول قدامی چپ Left anterior fascicular block
فاسیکول قدامی-فوقانی شاخهٔ چپ هدایت نمی‌کند؛ دیواره فوقانی-جانبی دیر فعال می‌شود و محور به چپ منحرف می‌شود.
  • انحراف محور به چپ (≤ ‎−۴۵°‎)
  • qR در I و aVL
  • rS در II، III و aVF
  • QRS < ۱۲۰ ms
پیش‌تحریکی WPW WPW pre-excitation
یک مسیر فرعی (دسته کنت) دهلیز را مستقیم به بطن وصل می‌کند و بخشی از بطن را زودتر فعال می‌کند.
  • PR < ۱۲۰ ms
  • delta wave
  • QRS کمی پهن

هیپرتروفی و بزرگی دهلیز

هیپرتروفی بطن چپ LV hypertrophy
دیوارهٔ بطن چپ ضخیم شده است؛ ولتاژ QRS بالا می‌رود و ST-T «strain» می‌شود.
  • S در V1 + R در V5 یا V6 > ۳۵ mm (Sokolow-Lyon)
  • ST-T strain در V5 و V6
  • اغلب محور چپ
هیپرتروفی بطن راست RV hypertrophy
دیوارهٔ بطن راست ضخیم شده است؛ بردار QRS به راست و جلو می‌رود.
  • R غالب در V1 (R/S > ۱)
  • انحراف محور به راست (> ‎+۹۰°‎)
  • strain راست در V1 تا V3
بزرگی دهلیز چپ (P mitrale) Left atrial enlargement (P mitrale)
موج P پهن و دوقله در لید II؛ فعال‌سازی دهلیز چپ طولانی‌تر می‌شود.
  • P > ۱۲۰ ms (بیش از ۳ مربع کوچک)
  • P دوقله در II
  • قسمت منفی عمیق P در V1
بزرگی دهلیز راست (P pulmonale) Right atrial enlargement (P pulmonale)
موج P بلند و نوک‌تیز در II، III و aVF؛ فعال‌سازی زودتر و بزرگ‌تر دهلیز راست.
  • P > ۲٫۵ mm در II
  • P نوک‌تیز و باریک
  • پهنا < ۱۲۰ ms

ایسکمی، انفارکتوس و پریکاردیت

ایسکمی ساب‌اندوکاردیال Subendocardial ischaemia
کمبود جریان در لایهٔ داخلی دیواره بطن چپ که ST را در لیدهای روبه‌رو پایین می‌آورد.
  • ST افقی یا downsloping ≥ ۰٫۵ تا ۱ mm
  • در لیدهای روبه‌روی ناحیه
  • در تست ورزش یا درد آنژینی بدتر می‌شود
T معکوس ایسکمیک Ischaemic T-wave inversion
موج T متقارن و معکوس در لیدهایی که معمولاً T مثبت دارند.
  • T معکوس متقارن و عمیق
  • در لیدهای ناحیهٔ مبتلا
  • ST معمولاً تقریباً ایزوالکتریک
STEMI قدامی (LAD) Anterior STEMI
ST بالا در V1 تا V4 به‌دلیل انسداد حاد LAD.
  • ST ≥ ۱ mm بالا در ≥ ۲ لید مجاور (V1 تا V4)
  • T بلند یا Q تازه ممکن است همراه باشد
  • reciprocal در II، III و aVF
  • نشانهٔ مسئول: LAD
STEMI تحتانی (RCA) Inferior STEMI
ST بالا در II، III و aVF؛ معمولاً انسداد RCA (و گاهی LCx).
  • ST بالا در II، III، aVF
  • ST پایین reciprocal در I و aVL
  • ST در III > II ← RCA
STEMI جانبی (LCx / دیاگونال) Lateral STEMI
ST بالا در I، aVL، V5 و V6 با انسداد LCx یا diagonal.
  • ST بالا در I، aVL، V5، V6
  • reciprocal احتمالی در III و aVF
  • LCx یا شاخهٔ دیاگونال
انفارکتوس خلفی Posterior MI
ST پایین و R بلند در V1 تا V3؛ تصویر آینه‌ای از دیوارهٔ خلفی.
  • ST پایین افقی در V1 تا V3
  • R بلند و T مثبت در V1 تا V3
  • تأیید با V7 تا V9
انفارکتوس قدیمی تحتانی (Q پاتولوژیک) Old inferior MI (Q waves)
Q عمیق در II، III و aVF، بدون ST بالا، یعنی اسکار یک انفارکتوس قدیمی.
  • Q ≥ ۴۰ ms یا عمق > ۲۵٪ R
  • در II، III، aVF
  • ST ایزوالکتریک
پریکاردیت Acute pericarditis
ST بالای منتشر و مقعر در بیشتر لیدها همراه با PR پایین، بدون ناحیهٔ کرونری مشخص.
  • ST بالای مقعر منتشر
  • PR پایین (و PR بالا در aVR)
  • بدون reciprocal، غیر از aVR و V1

الکترولیت‌ها و داروها

هیپرکالمی Hyperkalaemia
T بلند و باریک نوک‌تیز که با بالارفتن پتاسیم P را کم‌دامنه و QRS را پهن می‌کند.
  • T نوک‌تیز و باریک
  • P کم‌دامنه، PR بلند
  • QRS پهن در K بالاتر
هیپوکالمی Hypokalaemia
T کم‌دامنه یا صاف، ST پایین و موج U برجسته.
  • T صاف
  • U برجسته
  • ST پایین
هیپوکلسمی Hypocalcaemia
QT بلند به‌دلیل طولانی‌شدن قطعهٔ ST؛ T تقریباً طبیعی است.
  • ST طولانی و تخت
  • QT بلند
  • T با عرض طبیعی
هیپرکلسمی Hypercalcaemia
QT کوتاه به‌دلیل کوتاه‌شدن یا حذف قطعهٔ ST.
  • QT کوتاه
  • ST خیلی کوتاه یا بدون ST
  • T بلافاصله بعد از QRS
QT بلند Long QT
رپلاریزاسیون بطنی طولانی که خطر torsades را بالا می‌برد. علل: مادرزادی، دارویی و الکترولیتی.
  • QTc > حدود ۴۴۰ (♂) و ۴۶۰ (♀)
  • QTc > ۵۰۰ پرخطر
  • T پهن یا دوقله
اثر دیگوکسین Digoxin effect
ST «قاشقی» (scooped) که اثر دارو است و لزوماً مسمومیت نیست.
  • ST قاشقی (scooped)
  • QT کوتاه
  • سمیت: آریتمی و بلوک AV

ورود به درس تعاملیهمهٔ آموزش‌ها

آموزش‌های دیگر