برای توصیف هر حرکت ورزشی به یک زبان مشترک نیاز داریم. این درس همان زبان است.
وضعیت آناتومیک
همهٔ توصیفها نسبت به یک حالت مرجع گفته میشود: فرد صاف ایستاده، دستها کنار بدن، کف دستها رو به جلو. هر وقت میگوییم «جلو»، «داخل» یا «بالا»، منظور نسبت به همین حالت است، حتی اگر فرد دراز کشیده باشد.
جهتها
| واژه | انگلیسی | معنی | مثال |
|---|---|---|---|
| قدامی | Anterior | سمت جلوی بدن | سینه قدامی است |
| خلفی | Posterior | سمت پشت بدن | کتف خلفی است |
| فوقانی | Superior | به سمت سر | شانه بالاتر از آرنج است |
| تحتانی | Inferior | به سمت پا | زانو پایینتر از لگن است |
| داخلی | Medial | نزدیک به خط وسط بدن | انگشت کوچک دست (در وضعیت آناتومیک) |
| خارجی | Lateral | دور از خط وسط بدن | انگشت شست دست |
| نزدیک | Proximal | نزدیکتر به تنه | شانه نسبت به آرنج |
| دور | Distal | دورتر از تنه | مچ نسبت به آرنج |
سه صفحهٔ حرکت
بدن در سه صفحه حرکت میکند. دانستن صفحه کمک میکند حرکت را سریع دستهبندی کنید.
| صفحه | انگلیسی | بدن را تقسیم میکند به | حرکتهای این صفحه | مثال ورزشی |
|---|---|---|---|---|
| سهمی | Sagittal | چپ و راست | جلو و عقب: خم شدن و باز شدن | جلو بازو، اسکوات |
| پیشانی | Frontal | جلو و پشت | به پهلو: دور شدن و نزدیک شدن | نشر از جانب |
| عرضی | Transverse | بالا و پایین | چرخش | چرخش تنه |
واژههای حرکت
این واژهها همیشه دربارهٔ یک مفصل به کار میروند، نه یک عضله.
حرکتهای عمومی
| حرکت | انگلیسی | تعریف ساده | مثال |
|---|---|---|---|
| خم شدن | Flexion | زاویهٔ مفصل کم میشود | خم کردن آرنج |
| باز شدن | Extension | زاویهٔ مفصل زیاد میشود | صاف کردن آرنج |
| دور شدن | Abduction | اندام از خط وسط بدن دور میشود | بالا بردن دست از پهلو |
| نزدیک شدن | Adduction | اندام به خط وسط بدن نزدیک میشود | پایین آوردن دست به کنار بدن |
| چرخش داخلی | Internal rotation | استخوان به سمت داخل میچرخد | چرخاندن بازو به سمت شکم |
| چرخش خارجی | External rotation | استخوان به سمت بیرون میچرخد | چرخاندن بازو به سمت بیرون |
حرکتهای ویژهٔ شانه
| حرکت | انگلیسی | تعریف ساده | مثال |
|---|---|---|---|
| نزدیک شدن افقی | Horizontal adduction | بازوی بالاآمده به سمت جلوی سینه میآید | پرس سینه، قفسه |
| دور شدن افقی | Horizontal abduction | بازوی بالاآمده به سمت عقب میرود | نشر خم |
حرکتهای کتف
کتف روی قفسهٔ سینه میلغزد و تقریباً در همهٔ حرکات بالاتنه نقش دارد.
| حرکت | انگلیسی | تعریف ساده |
|---|---|---|
| عقب رفتن | Retraction | کتفها به هم نزدیک میشوند |
| جلو رفتن | Protraction | کتفها از هم دور میشوند و جلو میآیند |
| بالا رفتن | Elevation | شانه بالا انداختن |
| پایین رفتن | Depression | پایین کشیدن شانهها |
| چرخش رو به بالا | Upward rotation | کتف میچرخد تا دست بتواند بالای سر برود |
| چرخش رو به پایین | Downward rotation | برگشت از چرخش رو به بالا |
حرکتهای ساعد و مچ پا
| حرکت | انگلیسی | تعریف ساده |
|---|---|---|
| سوپینیشن | Supination | چرخاندن ساعد تا کف دست رو به بالا شود |
| پرونیشن | Pronation | چرخاندن ساعد تا کف دست رو به پایین شود |
| دورسیفلکشن | Dorsiflexion | بالا آوردن پنجهٔ پا به سمت ساق |
| پلانتارفلکشن | Plantarflexion | پایین بردن پنجه؛ روی پنجه ایستادن |
خودآزمایی
- در جلو بازو، مفصل آرنج چه حرکتی میکند و در کدام صفحه؟
- وقتی دست را از پهلو تا ارتفاع شانه بالا میبریم، شانه چه حرکتی کرده است؟
- روی پنجه ایستادن چه نام دارد؟
پاسخها
- خم شدن (Flexion)، در صفحهٔ سهمی.
- دور شدن (Abduction)، در صفحهٔ پیشانی.
- پلانتارفلکشن.
درس بعد: مفصلها