کالبدیار

زبان حرکت

برای توصیف هر حرکت ورزشی به یک زبان مشترک نیاز داریم. این درس همان زبان است.

وضعیت آناتومیک

همهٔ توصیف‌ها نسبت به یک حالت مرجع گفته می‌شود: فرد صاف ایستاده، دست‌ها کنار بدن، کف دست‌ها رو به جلو. هر وقت می‌گوییم «جلو»، «داخل» یا «بالا»، منظور نسبت به همین حالت است، حتی اگر فرد دراز کشیده باشد.

جهت‌ها

واژهانگلیسیمعنیمثال
قدامیAnteriorسمت جلوی بدنسینه قدامی است
خلفیPosteriorسمت پشت بدنکتف خلفی است
فوقانیSuperiorبه سمت سرشانه بالاتر از آرنج است
تحتانیInferiorبه سمت پازانو پایین‌تر از لگن است
داخلیMedialنزدیک به خط وسط بدنانگشت کوچک دست (در وضعیت آناتومیک)
خارجیLateralدور از خط وسط بدنانگشت شست دست
نزدیکProximalنزدیک‌تر به تنهشانه نسبت به آرنج
دورDistalدورتر از تنهمچ نسبت به آرنج

سه صفحهٔ حرکت

بدن در سه صفحه حرکت می‌کند. دانستن صفحه کمک می‌کند حرکت را سریع دسته‌بندی کنید.

صفحهانگلیسیبدن را تقسیم می‌کند بهحرکت‌های این صفحهمثال ورزشی
سهمیSagittalچپ و راستجلو و عقب: خم شدن و باز شدنجلو بازو، اسکوات
پیشانیFrontalجلو و پشتبه پهلو: دور شدن و نزدیک شدننشر از جانب
عرضیTransverseبالا و پایینچرخشچرخش تنه

واژه‌های حرکت

این واژه‌ها همیشه دربارهٔ یک مفصل به کار می‌روند، نه یک عضله.

حرکت‌های عمومی

حرکتانگلیسیتعریف سادهمثال
خم شدنFlexionزاویهٔ مفصل کم می‌شودخم کردن آرنج
باز شدنExtensionزاویهٔ مفصل زیاد می‌شودصاف کردن آرنج
دور شدنAbductionاندام از خط وسط بدن دور می‌شودبالا بردن دست از پهلو
نزدیک شدنAdductionاندام به خط وسط بدن نزدیک می‌شودپایین آوردن دست به کنار بدن
چرخش داخلیInternal rotationاستخوان به سمت داخل می‌چرخدچرخاندن بازو به سمت شکم
چرخش خارجیExternal rotationاستخوان به سمت بیرون می‌چرخدچرخاندن بازو به سمت بیرون

حرکت‌های ویژهٔ شانه

حرکتانگلیسیتعریف سادهمثال
نزدیک شدن افقیHorizontal adductionبازوی بالاآمده به سمت جلوی سینه می‌آیدپرس سینه، قفسه
دور شدن افقیHorizontal abductionبازوی بالاآمده به سمت عقب می‌رودنشر خم

حرکت‌های کتف

کتف روی قفسهٔ سینه می‌لغزد و تقریباً در همهٔ حرکات بالاتنه نقش دارد.

حرکتانگلیسیتعریف ساده
عقب رفتنRetractionکتف‌ها به هم نزدیک می‌شوند
جلو رفتنProtractionکتف‌ها از هم دور می‌شوند و جلو می‌آیند
بالا رفتنElevationشانه بالا انداختن
پایین رفتنDepressionپایین کشیدن شانه‌ها
چرخش رو به بالاUpward rotationکتف می‌چرخد تا دست بتواند بالای سر برود
چرخش رو به پایینDownward rotationبرگشت از چرخش رو به بالا

حرکت‌های ساعد و مچ پا

حرکتانگلیسیتعریف ساده
سوپینیشنSupinationچرخاندن ساعد تا کف دست رو به بالا شود
پرونیشنPronationچرخاندن ساعد تا کف دست رو به پایین شود
دورسی‌فلکشنDorsiflexionبالا آوردن پنجهٔ پا به سمت ساق
پلانتارفلکشنPlantarflexionپایین بردن پنجه؛ روی پنجه ایستادن

خودآزمایی

  1. در جلو بازو، مفصل آرنج چه حرکتی می‌کند و در کدام صفحه؟
  2. وقتی دست را از پهلو تا ارتفاع شانه بالا می‌بریم، شانه چه حرکتی کرده است؟
  3. روی پنجه ایستادن چه نام دارد؟
پاسخ‌ها
  1. خم شدن (Flexion)، در صفحهٔ سهمی.
  2. دور شدن (Abduction)، در صفحهٔ پیشانی.
  3. پلانتارفلکشن.

درس بعد: مفصل‌ها