مفصل جایی است که دو استخوان به هم میرسند. عضله استخوان را میکشد و حرکت در مفصل اتفاق میافتد. پس برای فهمیدن هر حرکت ورزشی اول باید بپرسیم: «کدام مفصل حرکت میکند؟»
مفصلهای مهم در تمرین
| مفصل | استخوانها | حرکتهای ممکن | نکته |
|---|---|---|---|
| شانه | بازو و کتف | خم/باز شدن، دور/نزدیک شدن، چرخش داخلی/خارجی، حرکات افقی | پرتحرکترین و کمثباتترین مفصل بدن |
| کمربند شانه | کتف روی قفسهٔ سینه | عقب/جلو رفتن، بالا/پایین رفتن، چرخش | مفصل واقعی نیست، ولی مثل مفصل رفتار میکند |
| آرنج | بازو با زنداعلی و زنداسفل | خم شدن، باز شدن | مثل لولا فقط در یک صفحه حرکت میکند |
| ساعد | زنداعلی و زنداسفل | سوپینیشن، پرونیشن | چرخش کف دست از اینجاست، نه از مچ |
| مچ دست | ساعد و استخوانهای مچ | خم/باز شدن، انحراف به طرفین | در بیشتر حرکات باید صاف و ثابت بماند |
| ستون مهرهها | مهرهها | خم/باز شدن، خم شدن جانبی، چرخش | در بیشتر حرکات با وزنه باید ثابت بماند |
| لگن (ران) | لگن و استخوان ران | خم/باز شدن، دور/نزدیک شدن، چرخش | قویترین عضلات بدن دور این مفصلاند |
| زانو | ران و درشتنی | خم شدن، باز شدن | تقریباً لولایی |
| مچ پا | ساق و استخوانهای پا | دورسیفلکشن، پلانتارفلکشن |
حرکت تکمفصلی و چندمفصلی
- تکمفصلی (Isolation): فقط یک مفصل حرکت میکند. مثال: جلو بازو (فقط آرنج).
- چندمفصلی (Compound): دو یا چند مفصل با هم حرکت میکنند. مثال: اسکوات (لگن، زانو، مچ پا).
حرکت چندمفصلی عضلات بیشتری را درگیر میکند و وزنهٔ سنگینتری میتوان زد. حرکت تکمفصلی برای تمرکز روی یک عضلهٔ مشخص مناسبتر است.
زنجیرهٔ باز و بسته
- زنجیرهٔ باز (Open chain): انتهای اندام آزاد است و حرکت میکند. مثال: جلو بازو — دست با دمبل حرکت میکند.
- زنجیرهٔ بسته (Closed chain): انتهای اندام ثابت است و بدن حرکت میکند. مثال: شنا — دست روی زمین ثابت است؛ اسکوات — پا روی زمین ثابت است.
این تفاوت در درس بعد مهم میشود، چون مشخص میکند کدام سرِ عضله ثابت میماند.
مفصل متحرک و مفصل ثابت
در هر حرکت دو دسته مفصل داریم:
- مفصلهایی که باید حرکت کنند.
- مفصلهایی که باید ثابت بمانند.
بیشتر خطاهای شاگرد از این است که مفصلی که باید ثابت باشد حرکت میکند. مثال: در جلو بازو فقط آرنج باید حرکت کند. اگر شانه و کمر هم حرکت کنند، حرکت «تقلبی» شده است.
درس بعد: عضله چطور کار میکند