نوروآناتومی: آناتومی مغز
مغز را هم میشود لایهبهلایه خواند: از سختشامه و سینوسها تا قشر، هستههای عمقی، بطنها و ساقهٔ مغز. اسلایدر «عمق» در مدل سهبعدی لایهها را کنار میزند تا ببینی هر ساختار کجاست، و تمرینها آناتومی را به بالین (سکتهٔ مغزی، خونریزیها، هیدروسفالی و آسیب اعصاب مغزی) وصل میکنند.
ورود به درس تعاملیهمهٔ آموزشها
در این بسته چه هست؟
بخشهای درس: نقشه، تمرین. همهٔ بخشها روی گوشی هم کار میکنند.
سرفصلهای تمرین
۱۰ واحد، به ترتیب پیشنهادی:
- جهتیابی و تقسیمات مغزمخ، دیانسفال، ساقه، مخچه و جای هرکدام در جمجمه
- سطح مغز: لوبها، شکنجها و نواحی عملکردیشیارهای مرزی، قشر حرکتی و حسی، زبان، بینایی و شنوایی
- ساختارهای عمقیهستههای قاعدهای، کپسول داخلی، تالاموس، هیپوتالاموس و لیمبیک
- بطنها و CSFچهار بطن، سوراخها، جریان و جذب مایع مغزی-نخاعی، هیدروسفالی
- ساقهٔ مغز و اعصاب مغزیمغز میانی، پل، بصلالنخاع؛ محل خروج و هستهٔ اعصاب مغزی
- مخچهلوبها، ورمیس، تقسیمات عملکردی و علائم ضایعه
- پردهها و سینوسهای وریدیسختشامه و چینهایش، سینوسها، خونریزیهای اپیدورال و سابدورال
- خونرسانی مغزکاروتید و ورتبروبازیلار، حلقهٔ ویلیس، قلمرو ACA، MCA و PCA
- مسیرهای اصلیکورتیکواسپاینال، ستون خلفی–لمنیسکوس داخلی، اسپاینوتالامیک
- بالینیسکتهٔ MCA، فلج اعصاب مغزی، فتق و هیدروسفالی
ساختارهای کلیدی
فهرستی از ساختارهایی که در مدل سهبعدی این بسته میبینی، هرکدام با توضیح یکخطی.
پردهها (۲)
- داس مغزی Falx cerebri
- داس مغزی (falx cerebri) چین داسیشکل سختشامه در شکاف طولی بین دو نیمکره است.
- چادرینهٔ مخچه Tentorium cerebelli
- چادرینهٔ مخچه (tentorium cerebelli) چین سختشامه بین لوبهای پسسری و مخچه است که حفرهٔ جمجمه را به supratentorial و infratentorial تقسیم میکند.
سینوسها و وریدها (۱۲)
- سینوس ساژیتال فوقانی Superior sagittal sinus
- سینوس ساژیتال فوقانی (superior sagittal sinus) در لبهٔ چسبیدهٔ falx cerebri از جلو به عقب میرود.
- سینوس ساژیتال تحتانی Inferior sagittal sinus
- سینوس ساژیتال تحتانی (inferior sagittal sinus) در لبهٔ آزاد پایینی falx cerebri بالای جسم پینهای قرار دارد.
- سینوس مستقیم Straight sinus
- سینوس مستقیم (straight sinus) در محل اتصال falx cerebri و tentorium cerebelli قرار دارد.
- سینوس پسسری Occipital sinus
- سینوس پسسری (occipital sinus) سینوس کوچک در لبهٔ چسبیدهٔ falx cerebelli است.
- سینوس عرضی Transverse sinus
- سینوس عرضی (transverse sinus) در لبهٔ چسبیدهٔ tentorium cerebelli روی استخوان occipital به جانب میرود.
- سینوس سیگموئید Sigmoid sinus
- سینوس سیگموئید (sigmoid sinus) ادامهٔ S-شکل transverse sinus است که به jugular foramen میرسد.
- سینوس پتروزال فوقانی Superior petrosal sinus
- سینوس پتروزال فوقانی (superior petrosal sinus) در لبهٔ بالایی petrous temporal، در لبهٔ چسبیدهٔ tentorium است.
- سینوس پتروزال تحتانی Inferior petrosal sinus
- سینوس پتروزال تحتانی (inferior petrosal sinus) در شیار بین petrous temporal و clivus قرار دارد.
- سینوس کاورنوس Cavernous sinus
- سینوس کاورنوس (cavernous sinus) فضای وریدی دو طرف sella turcica و بدنهٔ sphenoid است که ICA و چند عصب مغزی از آن میگذرند.
- سینوسهای بینکاورنوسی Intercavernous sinuses
- سینوسهای بینکاورنوسی (intercavernous sinuses) قدامی و خلفی دو cavernous sinus را جلو و پشت hypophysis به هم وصل میکنند.
- شبکهٔ وریدی بازیلار Basilar venous plexus
- شبکهٔ وریدی بازیلار (basilar venous plexus) شبکهٔ وریدی روی clivus بین دو inferior petrosal sinus است.
- ورید ژوگولار داخلی Internal jugular vein
- ورید ژوگولار داخلی (internal jugular vein) ادامهٔ sigmoid sinus است که خون مغز را از jugular foramen به گردن میبرد؛ در مدل فقط بخش بالایی (jugular bulb) نشان داده شده.
شریانها (۲۳)
- شریان پریکالوزال Pericallosal artery
- شریان پریکالوزال (pericallosal artery) ادامهٔ اصلی ACA است که روی سطح بالایی جسم پینهای به عقب میرود.
- شریان کالوزومارژینال Callosomarginal artery
- شریان کالوزومارژینال (callosomarginal artery) شاخهٔ بزرگ ACA است که در cingulate sulcus به عقب میرود و شاخههای پیشانی میدهد.
- شاخههای اربیتوفرونتال ACA Orbitofrontal branches of anterior cerebral artery
- شاخههای اربیتوفرونتال (orbitofrontal / medial frontobasal) ACA سطح داخلی-تحتانی لوب پیشانی را خونرسانی میکنند.
- بخش اینسولار MCA (M2) Insular part of middle cerebral artery (M2)
- بخش M2 شریان مغزی میانی (insular segment) پس از دو یا سهشاخهشدن MCA در limen insulae روی سطح اینسولا بالا میرود.
- شاخههای اپرکولار و قشری MCA (M3–M4) Opercular and cortical branches of middle cerebral artery (M3–M4)
- شاخههای اپرکولار و قشری MCA (M3–M4) از شکاف جانبی بیرون میآیند و بیشتر سطح جانبی نیمکره را میپوشانند؛ در مدل شامل prefrontal، lateral frontobasal، postcentral،…
- شریانهای شیار پیشمرکزی و مرکزی Arteries of precentral and central sulci
- شریانهای شیار پیشمرکزی و مرکزی (prerolandic و rolandic) شاخههای قشری MCA در شیارهای اطراف قشر حرکتیاند.
- شاخههای گیجگاهی MCA Temporal branches of middle cerebral artery
- شاخههای گیجگاهی MCA (anterior، middle/posterior temporal و temporo-occipital) از تنهٔ پایینی MCA به لوب گیجگاهی میروند.
- شریان پسسری داخلی Medial occipital artery
- شریان پسسری داخلی (medial occipital artery) شاخهٔ انتهایی PCA است که شاخههای calcarine و parieto-occipital را میدهد.
- شریان پسسری خارجی Lateral occipital artery
- شریان پسسری خارجی (lateral occipital artery) شاخهٔ PCA به سطح تحتانی لوب گیجگاهی و پسسری است.
- شریان کاروتید داخلی Internal carotid artery
- شریان کاروتید داخلی (internal carotid artery) شریان اصلی گردش قدامی مغز است.
- شریان چشمی Ophthalmic artery
- کنار anterior clinoid از ICA جدا شده، از optic canal زیر عصب II وارد orbit میشود.
- شریان مغزی قدامی Anterior cerebral artery
- شریان مغزی قدامی (anterior cerebral artery, ACA) شاخهٔ انتهایی کوچکتر ICA است که سطح داخلی نیمکره را خونرسانی میکند.
- شریان ارتباطی قدامی Anterior communicating artery
- شریان ارتباطی قدامی (anterior communicating artery, AComm) دو ACA را جلوی optic chiasm به هم وصل میکند و حلقهٔ ویلیس را از جلو میبندد.
- شریان مغزی میانی Middle cerebral artery
- شریان مغزی میانی (middle cerebral artery, MCA) بزرگترین شاخهٔ ICA و ادامهٔ مستقیم آن است؛ در مدل بخش M1.
- شریانهای لنتیکولواستریات Lenticulostriate arteries
- شریانهای لنتیکولواستریات (lateral striate branches) شاخههای نافذ باریک M1 هستند که از anterior perforated substance وارد مغز میشوند.
- شریان ارتباطی خلفی Posterior communicating artery
- شریان ارتباطی خلفی (posterior communicating artery, PComm) ICA را به PCA وصل میکند و گردش قدامی و خلفی را به هم میرساند.
- شریان مغزی خلفی Posterior cerebral artery
- شریان مغزی خلفی (posterior cerebral artery, PCA) شاخهٔ انتهایی basilar artery و شریان اصلی لوب پسسری است.
- شریان ورتبرال Vertebral artery
- شریان مهرهای (vertebral artery) شاخهٔ اول subclavian است که با همتای خود basilar artery را میسازد.
- شریان بازیلار Basilar artery
- شریان بازیلار (basilar artery) از به هم پیوستن دو vertebral در شیار pontomedullary ساخته میشود و گردش خلفی را تغذیه میکند.
- شریان مخچهای خلفی-تحتانی Posterior inferior cerebellar artery
- شریان مخچهای خلفی-تحتانی (posterior inferior cerebellar artery, PICA) بزرگترین شاخهٔ vertebral است.
- شریان مخچهای قدامی-تحتانی Anterior inferior cerebellar artery
- شریان مخچهای قدامی-تحتانی (anterior inferior cerebellar artery, AICA) شاخهٔ پایینی basilar artery است.
- شریان مخچهای فوقانی Superior cerebellar artery
- شریان مخچهای فوقانی (superior cerebellar artery, SCA) شاخهٔ بالایی basilar درست زیر محل تقسیم آن به PCA است.
- شریانهای پلی Pontine arteries
- شریانهای پلی (pontine branches) شاخههای کوتاه و نافذ basilar artery به پل هستند (medial و lateral).
لوبها، شکنجها و شیارها (۴۹)
- شکنج پیشانی فوقانی Superior frontal gyrus
- شکنج پیشانی فوقانی (superior frontal gyrus) بالاترین شکنج طولی لوب frontal است که از سطح جانبی به سطح داخلی نیمکره ادامه دارد.
- شکنج پیشانی میانی Middle frontal gyrus
- شکنج پیشانی میانی (middle frontal gyrus) شکنج طولی میان superior و inferior frontal sulci روی سطح جانبی لوب frontal است.
- بخش اپرکولار شکنج پیشانی تحتانی Opercular part of inferior frontal gyrus
- بخش اپرکولار (pars opercularis) عقبیترین بخش inferior frontal gyrus است که بین ramus صعودی lateral sulcus و precentral sulcus قرار دارد.
- بخش مثلثی شکنج پیشانی تحتانی Triangular part of inferior frontal gyrus
- بخش مثلثی (pars triangularis) بخش میانی inferior frontal gyrus است که بین دو ramus قدامی lateral sulcus قرار دارد.
- بخش اوربیتال شکنج پیشانی تحتانی Orbital part of inferior frontal gyrus
- بخش اوربیتال (pars orbitalis) جلوییترین بخش inferior frontal gyrus است که از زیر anterior horizontal ramus به سطح اوربیتال لوب frontal ادامه مییابد.
- شکنج پیشمرکزی Precentral gyrus
- شکنج پیشمرکزی (precentral gyrus) شکنج عمودی جلوی central sulcus و جایگاه قشر حرکتی اولیه است.
- لوبول پاراسنترال Paracentral lobule
- لوبول پاراسنترال (paracentral lobule) ادامهٔ شکنجهای پیشمرکزی و پسمرکزی روی سطح داخلی نیمکره است که دور انتهای central sulcus قرار دارد.
- شکنج راست (gyrus rectus) Straight gyrus
- شکنج راست (gyrus rectus) باریکترین و داخلیترین شکنج سطح اوربیتال لوب frontal است.
- شکنجهای اوربیتال Orbital gyri
- شکنجهای اوربیتال (orbital gyri) شکنجهای سطح تحتانی لوب frontal روی سقف حدقهاند که با شیار H-شکل (orbital sulci) از هم جدا میشوند.
- قطب پیشانی Frontal pole
- قطب پیشانی (frontal pole) جلوییترین نقطهٔ نیمکره است که شکنج و شیار عرضی frontopolar در آن قرار دارد.
- شیار پیشانی فوقانی Superior frontal sulcus
- شیار پیشانی فوقانی (superior frontal sulcus) شیار طولی بین superior و middle frontal gyri روی سطح جانبی لوب frontal است.
- شیار پیشانی تحتانی Inferior frontal sulcus
- شیار پیشانی تحتانی (inferior frontal sulcus) شیار طولی بین middle frontal gyrus و inferior frontal gyrus است.
- شیار پیشمرکزی Precentral sulcus
- شیار پیشمرکزی (precentral sulcus) شیاری موازی جلوی central sulcus است که معمولاً به دو بخش فوقانی و تحتانی تقسیم میشود.
- شیار بویایی Olfactory sulcus
- شیار بویایی (olfactory sulcus) شیار قدامی-خلفی سطح اوربیتال لوب frontal است که olfactory bulb و tract در آن قرار میگیرند.
- شکنج پسمرکزی Postcentral gyrus
- شکنج پسمرکزی (postcentral gyrus) شکنج عمودی پشت central sulcus و جایگاه قشر حسی-پیکری اولیه است.
- لوبول آهیانهای فوقانی Superior parietal lobule
- لوبول آهیانهای فوقانی (superior parietal lobule) بخش بالای intraparietal sulcus در لوب parietal است.
- شکنج فوقحاشیهای Supramarginal gyrus
- شکنج فوقحاشیهای (supramarginal gyrus) بخش جلویی inferior parietal lobule است که دور انتهای بالارونده lateral sulcus قوس میزند.
- شکنج زاویهای Angular gyrus
- شکنج زاویهای (angular gyrus) بخش عقبی inferior parietal lobule است که دور انتهای superior temporal sulcus قوس میزند.
- پرهکونئوس Precuneus
- پرهکونئوس (precuneus) بخش داخلی لوب parietal روی سطح داخلی نیمکره است.
- شیار داخلآهیانهای Intraparietal sulcus
- شیار داخلآهیانهای (intraparietal sulcus) شیار افقی لوب parietal است که superior و inferior parietal lobules را جدا میکند.
- شیار پسمرکزی Postcentral sulcus
- شیار پسمرکزی (postcentral sulcus) شیار موازی پشت central sulcus و مرز عقبی postcentral gyrus است.
- شیار زیرآهیانهای Subparietal sulcus
- شیار زیرآهیانهای (subparietal sulcus) شیار سطح داخلی است که precuneus را از cingulate gyrus جدا میکند.
- شکنج گیجگاهی فوقانی Superior temporal gyrus
- شکنج گیجگاهی فوقانی (superior temporal gyrus) بالاترین شکنج سطح جانبی لوب temporal، درست زیر lateral sulcus است.
- پلانوم تمپورال Planum temporale
- پلانوم تمپورال (planum temporale) سطح افقی پشت transverse temporal gyri روی سطح فوقانی superior temporal gyrus، در عمق lateral sulcus است.
- شکنجهای گیجگاهی عرضی (Heschl) Transverse temporal gyri
- شکنجهای گیجگاهی عرضی (transverse temporal gyri of Heschl) شکنجهای کوتاه و مایل روی سطح فوقانی superior temporal gyrus در عمق lateral sulcus هستند.
- شکنج گیجگاهی میانی Middle temporal gyrus
- شکنج گیجگاهی میانی (middle temporal gyrus) شکنج طولی بین superior و inferior temporal sulci است.
- شکنج گیجگاهی تحتانی Inferior temporal gyrus
- شکنج گیجگاهی تحتانی (inferior temporal gyrus) پایینترین شکنج سطح جانبی لوب temporal است که به سطح تحتانی هم میپیچد.
- قطب گیجگاهی Temporal pole
- قطب گیجگاهی (temporal pole) جلوییترین بخش لوب temporal است که در middle cranial fossa پشت بال بزرگ sphenoid قرار دارد.
- شکنج دوکی (fusiform) Fusiform gyrus
- شکنج دوکی (lateral occipitotemporal / fusiform gyrus) شکنج طولی سطح تحتانی لوبهای temporal و occipital است.
- شکنج پاراهیپوکامپ Parahippocampal gyrus
- شکنج پاراهیپوکامپ (parahippocampal gyrus) شکنج داخلی سطح تحتانی لوب temporal است که hippocampus را میپوشاند و جلوی آن uncus است.
- شیار گیجگاهی فوقانی Superior temporal sulcus
- شیار گیجگاهی فوقانی (superior temporal sulcus) شیار طولی بین superior و middle temporal gyri است که انتهای عقبی آن به angular gyrus میرسد.
- شیار گیجگاهی تحتانی Inferior temporal sulcus
- شیار گیجگاهی تحتانی (inferior temporal sulcus) شیار بین middle و inferior temporal gyri است.
- شیار پسسری-گیجگاهی Occipitotemporal sulcus
- شیار پسسری-گیجگاهی (occipitotemporal sulcus) شیار سطح تحتانی بین inferior temporal gyrus و fusiform gyrus است.
- کونئوس Cuneus
- کونئوس (cuneus) ناحیهٔ گوهای شکل سطح داخلی لوب occipital بین calcarine sulcus و parieto-occipital sulcus است.
- شکنج زبانی (lingual) Lingual gyrus
- شکنج زبانی (lingual gyrus) شکنج سطح داخلی-تحتانی لوب occipital زیر calcarine sulcus است.
- قطب پسسری Occipital pole
- قطب پسسری (occipital pole) عقبیترین بخش نیمکره است که انتهای calcarine sulcus به آن میرسد.
- شکنجهای پسسری جانبی Lateral occipital gyri
- شکنجهای پسسری جانبی (superior، middle و inferior occipital gyri) شکنجهای سطح جانبی لوب occipital هستند.
- شیار کالکارین Calcarine sulcus
- شیار کالکارین (calcarine sulcus) شیار افقی سطح داخلی لوب occipital است که قشر بینایی اولیه در دو لبهٔ آن قرار دارد.
- شیار هلالی (lunate) Lunate sulcus
- شیار هلالی (lunate sulcus) شیار عمودی و هلالیشکل سطح جانبی لوب occipital نزدیک قطب است.
- شیار پسسری عرضی Transverse occipital sulcus
- شیار پسسری عرضی (transverse occipital sulcus) شیار سطح جانبی-فوقانی لوب occipital است که ادامهٔ عقبی intraparietal sulcus به آن میپیوندد.
- اینسولا (لوب جزیرهای) Insula
- اینسولا (insula) لوب پنهان در عمق lateral sulcus است که با opercula لوبهای frontal، parietal و temporal پوشیده میشود.
- شیار حلقوی اینسولا Circular sulcus of insula
- شیار حلقوی (circular sulcus of insula) شیار پیرامون insula است که آن را از opercula جدا میکند.
- شکنج سینگولیت (کمربندی) Cingulate gyrus
- شکنج سینگولیت (cingulate gyrus) شکنج قوسی سطح داخلی نیمکره است که دور corpus callosum میچرخد.
- شیار سینگولیت Cingulate sulcus
- شیار سینگولیت (cingulate sulcus) شیار بالای cingulate gyrus در سطح داخلی است که انتهای عقبیاش (marginal ramus) به لبهٔ فوقانی نیمکره بالا میرود.
- شیار مرکزی (Rolando) Central sulcus
- شیار مرکزی (central sulcus of Rolando) شیار مایلی است که لوب frontal را از parietal و قشر حرکتی را از حسی جدا میکند.
- شیار جانبی (Sylvius) Lateral sulcus
- شیار جانبی (lateral sulcus / Sylvian fissure) عمیقترین شیار سطح جانبی است که لوب temporal را از frontal و parietal جدا میکند و insula را در عمق خود دارد.
- شیار آهیانهای-پسسری Parieto-occipital sulcus
- شیار آهیانهای-پسسری (parieto-occipital sulcus) شیار عمیق سطح داخلی است که لوب parietal (precuneus) را از occipital (cuneus) جدا میکند.
- شیار جانبی-کولترال Collateral sulcus
- شیار کولترال (collateral sulcus) شیار طولی سطح تحتانی است که parahippocampal و lingual gyri را از fusiform gyrus جدا میکند.
- بریدگی پیشپسسری و شیار پسسری قدامی Preoccipital notch and anterior occipital sulcus
- بریدگی پیشپسسری (preoccipital notch) و شیار پسسری قدامی نشانههای سطح جانبی برای مرز لوبهای temporal و occipital هستند.
مخچه (۱۴)
- لینگولای مخچه Lingula of cerebellum
- لینگولا (lingula) کوچکترین و جلوییترین بخش vermis در لوب قدامی مخچه است.
- لوبول مرکزی Central lobule
- لوبول مرکزی (central lobule) بخشی از vermis لوب قدامی بین lingula و culmen است؛ wing of central lobule ادامهٔ جانبی آن است.
- کولمن Culmen
- کولمن (culmen) بزرگترین و بالاترین بخش vermis در لوب قدامی است.
- دکلیو Declive
- دکلیو (declive) بخش vermis درست پشت primary fissure، اولین بخش vermis لوب خلفی است.
- فولیوم ورمیس Folium of vermis
- فولیوم (folium of vermis) تیغهٔ نازکی از vermis لوب خلفی در انتهای عقبی سطح فوقانی است.
- توبر ورمیس Tuber of vermis
- توبر (tuber of vermis) بخشی از vermis لوب خلفی در سطح تحتانی است.
- پیرامیس ورمیس Pyramis of vermis
- پیرامیس (pyramis) بخشی از vermis تحتانی بین tuber و uvula است.
- یووولای ورمیس Uvula of vermis
- یووولا (uvula of vermis) بخشی از vermis تحتانی بین pyramis و nodule است که tonsils در دو طرف آن قرار دارند.
- ندول ورمیس Nodule of vermis
- ندول (nodule) جلوییترین بخش vermis تحتانی است که همراه flocculus لوب فلوکولوندولار را میسازد.
- لوب قدامی مخچه (نیمکره) Anterior lobe of cerebellum (hemisphere)
- بخش نیمکرهای لوب قدامی مخچه (anterior quadrangular lobule و wing of central lobule) جلوی primary fissure است.
- لوب خلفی مخچه (نیمکره) Posterior lobe of cerebellum (hemisphere)
- بخش نیمکرهای لوب خلفی مخچه (posterior quadrangular، superior و inferior semilunar، gracile و biventral lobules) بزرگترین بخش مخچه است.
- لوزهٔ مخچه Tonsil of cerebellum
- لوزهٔ مخچه (cerebellar tonsil) برآمدگی گرد بخش تحتانی-داخلی هر نیمکرهٔ مخچه در کنار uvula است.
- فلوکولوس Flocculus
- فلوکولوس (flocculus) لوبول کوچک کنار middle cerebellar peduncle است که همراه nodule لوب فلوکولوندولار را میسازد؛ در مدل peduncle of flocculus هم با آن است.
- پایک فوقانی مخچه Superior cerebellar peduncle
- پایک فوقانی مخچه (superior cerebellar peduncle / brachium conjunctivum) راه اصلی خروجی مخچه به سمت midbrain و تالاموس است.
مادهٔ سفید و رابطها (۹)
- جسم پینهای Corpus callosum
- جسم پینهای (corpus callosum) بزرگترین رابط (commissure) مغز است که دو نیمکره را به هم وصل میکند.
- فورنیکس Fornix
- فورنیکس (fornix) دستهٔ تار قوسیشکل خروجی اصلی hippocampus است؛ در مدل hippocampal commissure هم با آن است.
- سپتوم پلوسیدوم Septum pellucidum
- سپتوم پلوسیدوم (septum pellucidum) تیغهٔ نازک دولایه بین شاخهای قدامی دو بطن جانبی است.
- رابط قدامی Anterior commissure
- رابط قدامی (anterior commissure) دستهٔ تار عرضی کوچک جلوی columns فورنیکس، در دیوارهٔ قدامی بطن سوم (lamina terminalis) است.
- استریا ترمینالیس Stria terminalis
- استریا ترمینالیس (stria terminalis) دستهٔ تار باریکی است که از amygdala در شیار بین caudate و thalamus قوس میزند.
- استریا مدولاریس تالاموس Stria medullaris thalami
- استریا مدولاریس تالاموس (stria medullaris thalami) دستهٔ تاری روی لبهٔ داخلی-فوقانی تالاموس است که به habenula میرود.
- رابط خلفی Posterior commissure
- رابط خلفی (posterior commissure) دستهٔ تار عرضی بالای مدخل cerebral aqueduct و زیر pineal gland است.
- کیاسمای بینایی Optic chiasm
- کیاسمای بینایی (optic chiasm) محل تقاطع ناقص دو عصب بینایی در کف بطن سوم، بالای hypophysis است.
- مسیر بینایی (optic tract)
- مسیر بینایی (optic tract) ادامهٔ تارهای بینایی از chiasm به عقب تا lateral geniculate body است.
هستههای عمقی و دیانسفال (۱۴)
- هیپوکامپ Hippocampus
- هیپوکامپ (hippocampus) بخشی از قشر قدیمی (archicortex) است که در کف شاخ تحتانی بطن جانبی، در عمق لوب گیجگاهی قرار دارد.
- آمیگدال Amygdaloid body
- آمیگدال (amygdaloid body) مجموعهای از هستهها در عمق uncus لوب گیجگاهی، جلوی نوک شاخ تحتانی بطن جانبی است.
- هستههای سپتال Septal nuclei
- هستههای سپتال (septal nuclei) هستههای خاکستری زیر rostrum جسم پینهای و جلوی anterior commissure هستند و جزئی از سیستم لیمبیکاند.
- هستهٔ دمدار Caudate nucleus
- هستهٔ دمدار (caudate nucleus) هستهٔ C-شکل قاعدهای است که در دیوارهٔ بطن جانبی پیچ میخورد و با putamen جسم مخطط (striatum) را میسازد.
- پوتامن Putamen
- پوتامن (putamen) بخش خارجی هستهٔ عدسی (lentiform nucleus) است و با caudate جسم مخطط را میسازد.
- گلوبوس پالیدوس Globus pallidus
- گلوبوس پالیدوس (globus pallidus) بخش داخلی و رنگپریدهٔ هستهٔ عدسی است با دو قسمت خارجی (GPe) و داخلی (GPi).
- تالاموس Thalamus
- تالاموس (thalamus) هستهٔ خاکستری بزرگ تخممرغی دیانسفال و ایستگاه رلهای تقریباً همهٔ حسها (جز بویایی) به قشر است.
- هیپوتالاموس Hypothalamus
- هیپوتالاموس (hypothalamus) بخش زیرین دیانسفال در کف و دیوارهٔ پایینی بطن سوم و مرکز کنترل خودکار و غدد درونریز است.
- جسم زانویی خارجی Lateral geniculate body
- جسم زانویی خارجی (lateral geniculate body) هستهٔ تالاموسی رلهٔ بینایی است که optic tract در آن ختم میشود.
- جسم زانویی داخلی Medial geniculate body
- جسم زانویی داخلی (medial geniculate body) هستهٔ تالاموسی رلهٔ شنوایی است.
- جسم پستانی Mammillary body
- جسم پستانی (mammillary body) دو برجستگی کوچک گرد در کف هیپوتالاموس، پشت tuber cinereum، و جزئی از مدار Papez است.
- هابنولا Habenula
- هابنولا (habenula) هستهٔ کوچک epithalamus در انتهای خلفی سقف بطن سوم، کنار pineal gland است.
- غدهٔ صنوبری Pineal gland
- غدهٔ صنوبری (pineal gland) غدهٔ درونریز کوچک epithalamus در پشت بطن سوم، بالای superior colliculi است.
- هیپوفیز Hypophysis
- هیپوفیز (hypophysis) غدهٔ درونریز آویزان از infundibulum در sella turcica است با بخش قدامی (adenohypophysis) و خلفی (neurohypophysis).
بطنها (۵)
- بطن جانبی Lateral ventricle
- بطن جانبی (lateral ventricle) بزرگترین حفرهٔ CSF در هر نیمکره است با شاخ قدامی، بخش مرکزی (body)، شاخ خلفی و شاخ تحتانی.
- بطن سوم Third ventricle
- بطن سوم (third ventricle) حفرهٔ باریک عمودی خط وسط بین دو تالاموس و هیپوتالاموس است.
- مجرای مغزی (سیلویوس) Cerebral aqueduct
- مجرای مغزی (cerebral aqueduct of Sylvius) کانال باریک مغز میانی است که بطن سوم را به بطن چهارم وصل میکند.
- بطن چهارم Fourth ventricle
- بطن چهارم (fourth ventricle) حفرهٔ لوزیشکل بین پل و بصلالنخاع (جلو) و مخچه (پشت) است.
- شبکهٔ کوروئید Choroid plexus
- شبکهٔ کوروئید (choroid plexus) بافت عروقی پرچین پوشیده از اپاندیم است که CSF را تولید میکند.
ساقهٔ مغز (۸)
- مغز میانی Midbrain
- مغز میانی (midbrain, mesencephalon) کوتاهترین و بالاترین بخش ساقهٔ مغز است که از tentorial notch میگذرد.
- پایهٔ مغزی (crus cerebri) Cerebral crus
- پایهٔ مغزی (cerebral crus) بخش قدامی cerebral peduncle در مغز میانی و ادامهٔ internal capsule است.
- کولیکولوس فوقانی Superior colliculus
- کولیکولوس فوقانی (superior colliculus) برجستگی بالایی tectum مغز میانی است که در رفلکسهای بینایی و حرکت چشم نقش دارد.
- کولیکولوس تحتانی Inferior colliculus
- کولیکولوس تحتانی (inferior colliculus) برجستگی پایینی tectum و ایستگاه مسیر شنوایی است.
- پل مغزی Pons
- پل مغزی (pons) بخش میانی و برجستهٔ ساقهٔ مغز است که با middle cerebellar peduncle به مخچه وصل است.
- بصلالنخاع Medulla oblongata
- بصلالنخاع (medulla oblongata) پایینترین بخش ساقهٔ مغز است که در foramen magnum به نخاع میپیوندد.
- هرم بصلالنخاع Pyramid of medulla oblongata
- هرم (pyramid) برجستگی طولی سطح قدامی بصلالنخاع است که الیاف corticospinal در آن پایین میروند.
- زیتون Olive
- زیتون (olive) برجستگی بیضی سطح قدامی-جانبی بصلالنخاع است که inferior olivary nucleus را میپوشاند.
هستههای اعصاب مغزی (۱۳)
- هستهٔ عصب III Nucleus of oculomotor nerve
- هستهٔ حرکتی عصب III (oculomotor nucleus) در مغز میانی، در سطح superior colliculus است.
- هستهٔ Edinger–Westphal Accessory nucleus of oculomotor nerve
- هستهٔ Edinger–Westphal (accessory oculomotor nucleus) جزء پاراسمپاتیک عصب III است.
- هستهٔ عصب IV Nucleus of trochlear nerve
- هستهٔ عصب IV (trochlear nucleus) در مغز میانی در سطح inferior colliculus است.
- هستهٔ قرمز Red nucleus
- هستهٔ قرمز (red nucleus) هستهٔ بیضی و پرعروق tegmentum مغز میانی در سطح superior colliculus است.
- هستهٔ عصب VI Nucleus of abducens nerve
- هستهٔ عصب VI (abducens nucleus) در tegmentum پل، زیر facial colliculus کف بطن چهارم است.
- هستهٔ حرکتی عصب VII Motor nucleus of facial nerve
- هستهٔ حرکتی عصب VII (facial motor nucleus) در tegmentum پل تحتانی است.
- هستهٔ بزاقی فوقانی Superior salivatory nucleus
- هستهٔ بزاقی فوقانی (superior salivatory nucleus) هستهٔ پاراسمپاتیک عصب VII در پل است.
- هستههای دهلیزی Vestibular nuclei
- هستههای دهلیزی (vestibular nuclei) چهار هستهٔ (superior، inferior، medial و lateral) در کف بطن چهارم، زیر vestibular area هستند.
- هستههای حلزونی Cochlear nuclei
- هستههای حلزونی (cochlear nuclei) قدامی و خلفی، اولین ایستگاه مسیر شنوایی در محل اتصال پل و بصلالنخاع هستند.
- هستهٔ بزاقی تحتانی Inferior salivatory nucleus
- هستهٔ بزاقی تحتانی (inferior salivatory nucleus) هستهٔ پاراسمپاتیک عصب IX در بصلالنخاع است.
- هستهٔ مبهم Nucleus ambiguus
- هستهٔ مبهم (nucleus ambiguus) ستون حرکتی (branchial motor) عمیق بصلالنخاع برای عضلات حلق و حنجره است.
- هستهٔ حرکتی پشتی واگ Dorsal motor nucleus of vagus nerve
- هستهٔ حرکتی پشتی واگ (dorsal motor nucleus of vagus) هستهٔ پاراسمپاتیک اصلی عصب X در کف بطن چهارم است.
- هستهٔ عصب XII Nucleus of hypoglossal nerve
- هستهٔ عصب XII (hypoglossal nucleus) زیر hypoglossal trigone کف بطن چهارم، نزدیک خط وسط بصلالنخاع است.
اعصاب مغزی (۱۲)
- عصب بویایی (I) Olfactory nerve (I)
- عصب بویایی (olfactory nerve, I) از رشتههای کوتاه گیرندههای بویایی مخاط بینی تشکیل شده که به olfactory bulb میرسند.
- عصب بینایی (II) Optic nerve (II)
- عصب بینایی (optic nerve, II) در حقیقت راه CNS (پوشیده از مننژها) است که از شبکیه تا optic chiasm میرود.
- عصب محرک چشم (III) Oculomotor nerve (III)
- عصب محرک چشم (oculomotor nerve, III) بیشتر عضلات خارجی چشم و پاراسمپاتیک مردمک را عصب میدهد.
- عصب قرقرهای (IV) Trochlear nerve (IV)
- عصب قرقرهای (trochlear nerve, IV) نازکترین عصب است، بلندترین مسیر داخلجمجمهای را دارد و تنها عصبی است که از پشت ساقه خارج میشود.
- عصب سهقلو (V) Trigeminal nerve (V)
- عصب سهقلو (trigeminal nerve, V) بزرگترین عصب مغزی و عصب حسی اصلی صورت است؛ در مدل ریشههای حسی و حرکتی و شاخههای V1 و V2 نشان داده شده (V3 نشان داده نشده).
- عصب دورکنندهٔ چشم (VI) Abducens nerve (VI)
- عصب دورکنندهٔ چشم (abducens nerve, VI) lateral rectus را عصب میدهد و مسیر طولانی روی clivus دارد.
- عصب صورتی (VII) Facial nerve (VII)
- عصب صورتی (facial nerve, VII) عضلات حالت چهره را عصب میدهد و با nervus intermedius چشایی و پاراسمپاتیک هم دارد.
- عصب دهلیزی-حلزونی (VIII) Vestibulocochlear nerve (VIII)
- عصب دهلیزی-حلزونی (vestibulocochlear nerve, VIII) شنوایی و تعادل را از گوش داخلی به ساقه میبرد؛ در مدل بخشهای vestibular و cochlear با هم.
- عصب زبانی-حلقی (IX) Glossopharyngeal nerve (IX)
- عصب زبانی-حلقی (glossopharyngeal nerve, IX) حس حلق و یکسوم خلفی زبان و بازوی آوران رفلکس gag را میبرد.
- عصب واگ (X) Vagus nerve (X)
- عصب واگ (vagus nerve, X) بلندترین عصب مغزی است که حلق و حنجره و احشای قفسهٔ سینه و شکم را عصب میدهد؛ در مدل فقط بخش نزدیک به ساقه دیده میشود.
- عصب فرعی (XI) Accessory nerve (XI)
- عصب فرعی (accessory nerve, XI) عضلات sternocleidomastoid و trapezius را عصب میدهد؛ ریشهٔ نخاعی آن از نخاع گردنی بالا میآید.
- عصب زیرزبانی (XII) Hypoglossal nerve (XII)
- عصب زیرزبانی (hypoglossal nerve, XII) عصب حرکتی عضلات زبان است.
استخوانهای قاعدهٔ جمجمه (۳)
- استخوان اسفنوئید Sphenoid bone
- استخوان اسفنوئید (sphenoid bone) استخوان پروانهای مرکز قاعدهٔ جمجمه است که حفرهٔ میانی جمجمه را میسازد.
- استخوان پسسری Occipital bone
- foramen magnum (بصلالنخاع، vertebral arteries، ریشهٔ نخاعی XI)، hypoglossal canal (XII)، clivus (زیر پل)، شیارهای transverse و sigmoid sinus، internal occipital…
- استخوان گیجگاهی Temporal bone
- استخوان گیجگاهی (temporal bone) بخشهای squamous و petrous دارد؛ قسمت petrous مرز حفرهٔ میانی و خلفی جمجمه است.