کالبدیارورود به برنامه

آناتومی تنه: قفسهٔ سینه، مدیاستن و ستون مهره‌ها

تنه را هم می‌شود لایه‌به‌لایه خواند: از عضلات روی قفسه و دنده‌ها تا پلور و ریه، بعد مدیاستن و قلب، دیافراگم و در پشت عضلات عمقی و ستون مهره‌ها. اسلایدر «عمق» در مدل سه‌بعدی لایه‌ها را یکی‌یکی کنار می‌زند و موردهای بالینی مثل pneumothorax، effusion، tamponade و فتق دیسک را به همان آناتومی وصل می‌کند.

ورود به درس تعاملیهمهٔ آموزش‌ها

در این بسته چه هست؟

بخش‌های درس: نقشه، تمرین. همهٔ بخش‌ها روی گوشی هم کار می‌کنند.

سرفصل‌های تمرین

۷ واحد، به ترتیب پیشنهادی:

  1. نمای کلی و نشانه‌های سطحیsternal angle، سطوح مهره‌ای و لایه‌های تنه
  2. دیوارهٔ قفسهٔ سینهدنده‌ها، استرنوم، عضلات بین‌دنده‌ای و بستهٔ عروقی-عصبی
  3. پلور و ریه‌هالوب‌ها، شکاف‌ها، hilum و segmentها
  4. مدیاستن و سطح قلبتقسیمات مدیاستن، حفره‌های قلب، کرونرها و عروق بزرگ
  5. مدیاستن خلفی و دیافراگممری، آئورت نزولی، azygos، thoracic duct و سوراخ‌های دیافراگم
  6. ستون مهره‌ها و عضلات پشتمهره‌های ناحیه‌ای، دیسک، رباط‌ها و عضلات عمقی
  7. بالین و تصویربرداریpneumothorax، effusion، tamponade، شکستگی دنده و فتق دیسک

ساختارهای کلیدی

فهرستی از ساختارهایی که در مدل سه‌بعدی این بسته می‌بینی، هرکدام با توضیح یک‌خطی.

اندام‌ها (۲۱)

Parietal pleura
پردهٔ سروزی که دیوارهٔ داخلی قفسه، روی دیافراگم و کنار مدیاستن را می‌پوشاند؛ در مدل، یک لایهٔ نیمه‌شفاف برای هر دو حفرهٔ پلور است.
Superior lobe of right lung
لوب فوقانی ریهٔ راست؛ بالای horizontal fissure و جلوی بخش بالایی oblique fissure.
Middle lobe of right lung
لوب میانی که فقط در ریهٔ راست وجود دارد؛ بین horizontal fissure و بخش پایینی oblique fissure، در جلو.
Inferior lobe of right lung
لوب تحتانی ریهٔ راست؛ پشت و پایین oblique fissure، روی گنبد راست دیافراگم.
Superior lobe of left lung
لوب فوقانی ریهٔ چپ؛ جلوی oblique fissure، شامل lingula (همتای لوب میانی راست).
Inferior lobe of left lung
لوب تحتانی ریهٔ چپ؛ پشت و پایین oblique fissure، روی گنبد چپ دیافراگم.
Thymus
اندام لنفاوی اولیه در مدیاستن فوقانی و قدامی، پشت manubrium؛ در کودکی بزرگ است و در بزرگسالی با چربی جایگزین می‌شود.
Pericardium
Fibrous pericardium بیرونی و محکم، به central tendon دیافراگم و adventitia عروق بزرگ چسبیده است. Serous pericardium: لایهٔ parietal (چسبیده به fibrous) و visceral…
Right atrium
دهلیز راست؛ مرز راست قلب در گرافی PA را می‌سازد و SVC، IVC و coronary sinus به آن می‌ریزند.
Right ventricle
Tricuspid valve در ورودی و pulmonary valve در خروجی (conus arteriosus/infundibulum صاف). Trabeculae carneae، papillary muscles (anterior، posterior، septal) و…
Left atrium
دهلیز چپ؛ بیشترِ قاعده (سطح خلفی) قلب را می‌سازد و چهار pulmonary vein به آن می‌ریزند.
Left ventricle
بطن چپ؛ apex قلب، بیشتر سطح دیافراگمی و مرز چپ قلب را می‌سازد؛ دیوارهٔ آن حدود دو تا سه برابر بطن راست ضخیم است.
Trachea
نای؛ از لبهٔ تحتانی cricoid (C6) تا carina در سطح sternal angle (T4–T5).
Main bronchus
برونش‌های اصلی راست و چپ از carina؛ راست کوتاه‌تر، پهن‌تر و عمودی‌تر است.
Right superior lobar bronchus
برونش لوب فوقانی راست (eparterial: بالای right pulmonary artery در hilum).
Middle lobar bronchus
Segmental bronchi: lateral (B4) و medial (B5).
Right inferior lobar bronchus
Segmental bronchi: superior (B6)، medial basal (B7)، anterior basal (B8)، lateral basal (B9)، posterior basal (B10).
Left superior lobar bronchus
برونش لوب فوقانی چپ؛ به بخش upper division و lingular division تقسیم می‌شود.
Left inferior lobar bronchus
Segmental bronchi: superior (B6)، anteromedial basal (B7+8)، lateral basal (B9)، posterior basal (B10).
Oesophagus
در مدیاستن فوقانی و خلفی پشت trachea، سپس پشت left atrium؛ از esophageal hiatus دیافراگم در T10 (با vagal trunks) می‌گذرد. تنگی‌های طبیعی: محل شروع (cricopharyngeus)،…
Thoracic duct
بزرگ‌ترین مجرای لنفاوی (در مدل شماتیک)؛ لنف سه‌چهارم بدن را به زاویهٔ وریدی چپ می‌برد.

عضله‌ها (۲۳)

Pectoralis major
عضلهٔ بزرگ بادبزنی جلوی قفسه (عضلهٔ اندام فوقانی که روی دیوارهٔ قفسه قرار دارد).
Pectoralis minor
عضلهٔ مثلثی زیر pectoralis major؛ axillary artery را بر اساس آن به سه بخش تقسیم می‌کنند.
Serratus anterior
عضلهٔ دندانه‌دار روی دیوارهٔ کناری قفسه که scapula را به قفسه می‌چسباند.
Subclavius
عضلهٔ کوچک زیر clavicle بین دندهٔ اول و clavicle.
Trapezius
عضلهٔ سطحی بزرگ پشت گردن و قفسه (سه بخش descending، transverse، ascending).
Latissimus dorsi
عضلهٔ پهن پایین پشت که از thoracolumbar fascia تا هومروس می‌رود.
Rhomboid major
عضلهٔ لوزی‌شکل زیر trapezius بین ستون مهره و لبهٔ داخلی scapula.
Rhomboid minor
عضلهٔ کوچک بالای rhomboid major.
External intercostal muscles
سطحی‌ترین لایهٔ عضلات بین‌دنده‌ای؛ الیاف آن از بالا و عقب به پایین و جلو می‌روند («دست در جیب»).
Internal intercostal muscles
لایهٔ میانی بین‌دنده‌ای؛ الیاف آن عمود بر لایهٔ خارجی است (از پایین و عقب به بالا و جلو).
Innermost intercostal muscles
عمقی‌ترین لایه؛ بستهٔ عروقی-عصبی بین internal و innermost intercostal می‌رود.
Transversus thoracis
عضلهٔ نازک روی سطح داخلی (پشتی) استرنوم و غضروف‌های دنده‌ای پایینی.
Diaphragm
عضلهٔ اصلی دم؛ گنبد عضلانی-وتری بین قفسهٔ سینه و شکم.
Iliocostalis
لاترال‌ترین ستون erector spinae (lumborum، thoracis، cervicis).
Longissimus
ستون میانی و بلندترین بخش erector spinae.
Spinalis
مدیال‌ترین و کوچک‌ترین ستون erector spinae، کنار زائده‌های خاری.
Serratus posterior superior
عضلهٔ نازک زیر rhomboidها (گروه intermediate پشت).
Serratus posterior inferior
عضلهٔ نازک زیر latissimus dorsi روی دنده‌های پایینی.
Thoracolumbar fascia
فاسیای عمقی که عضلات عمقی پشت را در ناحیهٔ کمری و سینه‌ای می‌پوشاند (در مدل: لایهٔ خلفی).
Semispinalis
سطحی‌ترین عضلهٔ گروه transversospinales.
Multifidus
عضلات کوتاه و پرحجم کنار زائده‌های خاری، به‌ویژه در ناحیهٔ کمری.
Rotatores
عمقی‌ترین و کوتاه‌ترین transversospinales؛ در ناحیهٔ سینه‌ای بهتر تکامل یافته‌اند.
Levatores costarum
دوازده جفت عضلهٔ کوچک از transverse process تا دندهٔ پایینی.

استخوان‌ها (۴۴)

Clavicle
سطح فوقانی آن نشانهٔ cupula پلور است: apex ریه و پلور تا حدود ۲–۳ cm بالای یک‌سوم داخلی آن می‌رسند.
Scapula
Inferior angle تقریباً هم‌سطح دندهٔ ۷ / زائدهٔ خاری T7 است؛ spine of scapula در سطح T3.
Costal cartilages
غضروف‌های ۱–۷ مستقیم به استرنوم (true ribs)، ۸–۱۰ به غضروف بالایی (و costal margin را می‌سازند)، ۱۱ و ۱۲ آزاد. مفصل اول synchondrosis است، ۲–۷ مفاصل synovial…
Manubrium of sternum
Jugular (suprasternal) notch هم‌سطح لبهٔ تحتانی T2. با clavicle (sternoclavicular joint) و غضروف دندهٔ اول مفصل می‌شود. Sternal angle (Louis) = مفصل manubriosternal:…
Body of sternum
غضروف‌های دنده‌ای ۲ تا ۷ به لبه‌های آن می‌پیوندند. Xiphisternal joint حدود سطح T9.
Xiphoid process
هم‌سطح T10 (xiphisternal joint T9). محل اتصال linea alba و بخش sternal دیافراگم.
Anterior longitudinal ligament
به تنه‌ها و دیسک‌ها چسبیده است و از hyperextension جلوگیری می‌کند.
Posterior longitudinal ligament
از hyperflexion جلوگیری می‌کند؛ در وسط پهن‌تر و در کناره‌ها باریک‌تر است.
Ligamenta flava
رباط‌های زرد (الاستیک) بین laminaهای مهره‌های مجاور؛ دیوارهٔ خلفی کانال نخاعی.
Supraspinous ligament
در گردن به ligamentum nuchae پهن تبدیل می‌شود. Interspinous ligaments بین زائده‌های خاری.
Radiate ligament of head of rib
رباط بادبزنی جلوی مفصل سر دنده با تنهٔ دو مهره و دیسک (در مدل همراه costotransverse ligaments).
Sacrum
Promontory لبهٔ قدامی S1؛ sacral canal با sacral hiatus در پایین (محل caudal epidural). مفصل sacroiliac در کناره‌ها.
Coccyx
محل اتصال anococcygeal ligament و levator ani.
Intervertebral disc
دیسک بین مهره‌ای؛ مفصل غضروفی (symphysis) بین تنهٔ مهره‌ها: annulus fibrosus بیرونی و nucleus pulposus ژلاتینی.
First rib
سطح فوقانی: scalene tubercle (اتصال anterior scalene) با شیار subclavian vein جلوی آن و شیار subclavian artery و تنهٔ تحتانی brachial plexus پشت آن. فقط با T1 مفصل…
Second rib
Tuberosity for serratus anterior روی سطح خارجی آن. نقطهٔ شروع شمارش دنده‌ها از جلو (sternal angle).
Third rib
دندهٔ سوم؛ دندهٔ معمولی (typical). دندهٔ حقیقی (true rib): غضروفش مستقیم به استرنوم می‌رسد.
Fourth rib
دندهٔ چهارم؛ دندهٔ معمولی (typical). دندهٔ حقیقی (true rib): غضروفش مستقیم به استرنوم می‌رسد.
Fifth rib
دندهٔ پنجم؛ دندهٔ معمولی (typical). دندهٔ حقیقی (true rib): غضروفش مستقیم به استرنوم می‌رسد.
Sixth rib
دندهٔ ششم؛ دندهٔ معمولی (typical). دندهٔ حقیقی (true rib): غضروفش مستقیم به استرنوم می‌رسد.
Seventh rib
دندهٔ هفتم؛ دندهٔ معمولی (typical). دندهٔ حقیقی (true rib): غضروفش مستقیم به استرنوم می‌رسد.
Eighth rib
دندهٔ هشتم؛ دندهٔ معمولی (typical). دندهٔ کاذب (false rib): غضروفش به غضروف دندهٔ بالایی می‌پیوندد و در ساختن costal margin سهم دارد.
Ninth rib
دندهٔ نهم؛ دندهٔ معمولی (typical). دندهٔ کاذب (false rib): غضروفش به غضروف دندهٔ بالایی می‌پیوندد و در ساختن costal margin سهم دارد.
Tenth rib
سر آن یک رویه دارد (فقط با T10). پایین‌ترین بخش costal margin در midclavicular line نزدیک آن است (subcostal plane از لبهٔ تحتانی آن، حدود L3).
Eleventh rib
گردن و tubercle ندارد؛ فقط با T11 مفصل می‌شود.
Twelfth rib
فقط با T12 مفصل می‌شود؛ quadratus lumborum و diaphragm (lateral arcuate ligament) به آن می‌چسبند. پلور در پشت از زیر آن (تا حدود سطح دندهٔ ۱۲) پایین‌تر می‌رود.
Vertebra C7
vertebra prominens؛ زائدهٔ خاری بلند و غیر دوشاخه که زیر پوست پشت گردن به‌راحتی لمس می‌شود.
Vertebra T1
اولین مهرهٔ سینه‌ای؛ با دندهٔ اول از راه یک رویهٔ کامل و با دندهٔ دوم از راه نیم‌رویه مفصل می‌شود.
Vertebra T2
Costal facets برای سر دنده‌ها روی تنه (بالایی و پایینی) و facet روی transverse process برای tubercle دنده؛ زائدهٔ خاری بلند و رو به پایین؛ facetهای مفصلی در صفحهٔ…
Vertebra T3
Costal facets برای سر دنده‌ها روی تنه (بالایی و پایینی) و facet روی transverse process برای tubercle دنده؛ زائدهٔ خاری بلند و رو به پایین؛ facetهای مفصلی در صفحهٔ…
Vertebra T4
Costal facets روی تنه و transverse process؛ زائدهٔ خاری بلند و رو به پایین.
Vertebra T5
Costal facets برای سر دنده‌ها روی تنه (بالایی و پایینی) و facet روی transverse process برای tubercle دنده؛ زائدهٔ خاری بلند و رو به پایین؛ facetهای مفصلی در صفحهٔ…
Vertebra T6
Costal facets برای سر دنده‌ها روی تنه (بالایی و پایینی) و facet روی transverse process برای tubercle دنده؛ زائدهٔ خاری بلند و رو به پایین؛ facetهای مفصلی در صفحهٔ…
Vertebra T7
Costal facets برای سر دنده‌ها روی تنه (بالایی و پایینی) و facet روی transverse process برای tubercle دنده؛ زائدهٔ خاری بلند و رو به پایین؛ facetهای مفصلی در صفحهٔ…
Vertebra T8
تنهٔ قلبی‌شکل، foramen گرد کوچک، زائدهٔ خاری بلند و مایل رو به پایین، facetهای مفصلی در صفحهٔ coronal (که چرخش را ممکن و flexion/extension را محدود می‌کند).
Vertebra T9
Costal facets برای سر دنده‌ها روی تنه (بالایی و پایینی) و facet روی transverse process برای tubercle دنده؛ زائدهٔ خاری بلند و رو به پایین؛ facetهای مفصلی در صفحهٔ…
Vertebra T10
Facet روی transverse process ممکن است نباشد.
Vertebra T11
مهرهٔ سینه‌ای با رویهٔ کامل برای دندهٔ ۱۱؛ transverse process بدون facet.
Vertebra T12
آخرین مهرهٔ سینه‌ای؛ فقط با دندهٔ ۱۲ مفصل می‌شود و facetهای تحتانی‌اش کمری‌شکل‌اند.
Vertebra L1
تنهٔ بزرگ لوبیایی، بدون foramen transversarium و costal facet؛ زائدهٔ خاری چهارگوش و افقی؛ facetها در صفحهٔ sagittal (flexion/extension، چرخش کم).
Vertebra L2
تنهٔ بزرگ، pedicle و lamina کلفت، زائدهٔ خاری چهارگوش؛ facetهای مفصلی در صفحهٔ sagittal.
Vertebra L3
تنهٔ بزرگ، pedicle و lamina کلفت، زائدهٔ خاری چهارگوش؛ facetهای مفصلی در صفحهٔ sagittal.
Vertebra L4
خط بین بالای دو iliac crest (supracristal / Tuffier line) معمولاً از زائدهٔ خاری L4 یا فضای L4–L5 می‌گذرد.
Vertebra L5
Transverse processهای کلفت که به iliolumbar ligament وصل‌اند.

شریان‌ها (۱۴)

Posterior intercostal arteries
شریان‌های بین‌دنده‌ای خلفی؛ در هر فضا در costal groove همراه ورید و عصب.
Internal thoracic artery
شریان داخلی قفسه (internal mammary)؛ حدود ۱ cm کنار استرنوم پشت غضروف‌های دنده‌ای پایین می‌آید.
Right coronary artery
شریان کرونر راست؛ در شیار coronary راست دور قلب می‌چرخد (در مدل همراه شاخه‌هایش).
Left coronary artery
تنهٔ اصلی کرونر چپ (left main)؛ کوتاه و بین left auricle و pulmonary trunk.
Anterior interventricular artery
در anterior interventricular groove تا apex پایین می‌آید و اغلب دور apex به سطح دیافراگمی می‌پیچد. شاخه‌ها: septal (دوسوم قدامی septum) و diagonal.
Circumflex artery
در شیار coronary چپ دور مرز چپ به پشت می‌رود؛ left marginal artery را می‌دهد. در قلب left-dominant، posterior interventricular هم از آن جدا می‌شود.
Ascending aorta
بالا و کمی به راست، پشت استرنوم؛ سه aortic sinus در ریشه؛ دو شاخهٔ کرونر تنها شاخه‌های آن‌اند.
Aortic arch
قوس آئورت؛ کاملاً در مدیاستن فوقانی، از sternal angle تا sternal angle (T4).
Brachiocephalic trunk
بالا و به راست، جلوی trachea؛ پشت sternoclavicular joint راست به right common carotid و right subclavian تقسیم می‌شود.
Common carotid artery
در carotid sheath همراه internal jugular vein و vagus در گردن بالا می‌رود و در سطح لبهٔ فوقانی thyroid cartilage (C3–C4) دوشاخه می‌شود.
Subclavian artery
روی cupula پلور و دندهٔ اول، پشت anterior scalene؛ شاخه‌ها: vertebral، internal thoracic، thyrocervical و costocervical trunk. در لبهٔ خارجی دندهٔ اول axillary artery…
Pulmonary trunk
بالا و به عقب در سمت چپ ascending aorta، داخل pericardium؛ زیر قوس آئورت (حدود T5) به right و left pulmonary arteries تقسیم می‌شود. Ligamentum arteriosum از left…
Pulmonary artery
شریان ریوی راست و چپ همراه شاخه‌های لوبی و segmental (در مدل با رنگ آبی: خون کم‌اکسیژن).
Descending thoracic aorta
در چپ ستون مهره پایین می‌آید و کم‌کم به خط وسط و پشت oesophagus می‌رسد. شاخه‌ها: posterior intercostal (۳–۱۱)، subcostal، bronchial، oesophageal، pericardial،…

وریدها (۱۰)

Internal thoracic veins
کنار استرنوم بالا می‌روند و به brachiocephalic vein همان سمت می‌ریزند.
Coronary sinus
سینوس کرونر؛ بیشتر خون وریدی قلب را به دهلیز راست می‌برد (در مدل همراه وریدهای قلبی).
Superior pulmonary vein
در hilum، جلوترین و پایین‌ترین ساختارها وریدهای ریوی‌اند؛ به left atrium می‌ریزند. وریدهای intersegmental در مرز segmentها قرار دارند.
Inferior pulmonary vein
پایین‌ترین ساختار hilum است، درست بالای pulmonary ligament، و به left atrium می‌ریزد.
Superior vena cava
ورید اجوف فوقانی؛ از پیوستن دو brachiocephalic vein پشت غضروف دندهٔ اول راست ساخته می‌شود.
Brachiocephalic vein
ورید براکیوسفالیک؛ از پیوستن internal jugular و subclavian پشت sternoclavicular joint ساخته می‌شود.
Inferior vena cava
از caval opening دیافراگم (T8) می‌گذرد و پس از مسیر کوتاهی در pericardium به دهلیز راست می‌ریزد. شاخه‌های right phrenic nerve همراه آن می‌روند.
Azygos vein
ورید فرد؛ دیوارهٔ خلفی قفسه را تخلیه می‌کند (وریدهای posterior intercostal در مدل نیستند).
Hemi-azygos vein
در چپ مهره‌ها تا حدود T9 بالا می‌رود و از پشت aorta، oesophagus و thoracic duct به راست می‌رود و به azygos می‌ریزد.
Accessory hemi-azygos vein
پایین می‌آید و حدود T8 از پشت ساختارهای مدیاستن به azygos می‌پیوندد؛ گاهی به hemi-azygos.

عصب‌ها (۵)

Intercostal nerves
در costal groove پایین‌ترین عضو بستهٔ VAN است و بین internal و innermost intercostal می‌رود. شاخهٔ lateral cutaneous در خط midaxillary و شاخهٔ anterior cutaneous کنار…
Vagus nerve
راست: جلوی subclavian artery (محل جدا شدن right recurrent laryngeal که دور subclavian می‌چرخد)، کنار trachea، پشت ریشهٔ ریهٔ راست. چپ: بین left common carotid و left…
Sympathetic trunk
زنجیرهٔ سمپاتیک؛ زنجیرهٔ گانگلیون‌ها روی سر دنده‌ها در دو طرف ستون مهره.
Phrenic nerve
روی anterior scalene پایین می‌آید، بین subclavian artery و vein وارد قفسه می‌شود، جلوی ریشهٔ ریه همراه pericardiacophrenic vessels روی pericardium (راست کنار SVC و…
Spinal dura mater
سخت‌شامهٔ نخاعی؛ کیسهٔ dural که نخاع و ریشه‌ها را در کانال مهره‌ای دربرمی‌گیرد (نخاع در این مدل نیست).

ورود به درس تعاملیهمهٔ آموزش‌ها

آموزش‌های دیگر