کالبدیارورود به برنامه

آناتومی سر و گردن

سر و گردن فشرده‌ترین ناحیهٔ بدن است: در چند سانتی‌متر، راه هوایی و گوارشی، رگ‌های اصلی مغز و دوازده عصب مغزی کنار هم‌اند. در مدل سه‌بعدی لایه‌ها را از عضلات صورت تا جمجمه کنار بزن، مثلث‌های گردن و گره‌های لنفاوی را روشن کن و با سؤال‌های بالینی (فلج Bell، کریکوتیروتومی، آسیب عصب حنجره‌ای، هماتوم اپی‌دورال) تمرین کن.

ورود به درس تعاملیهمهٔ آموزش‌ها

در این بسته چه هست؟

بخش‌های درس: نقشه، تمرین. همهٔ بخش‌ها روی گوشی هم کار می‌کنند.

سرفصل‌های تمرین

۱۱ واحد، به ترتیب پیشنهادی:

  1. جهت‌یابی: نواحی و لایه‌های سر و گردناسترنوکلیدوماستوئید، مثلث‌ها، سطوح مهره‌ای و روش لایه‌برداری مدل
  2. جمجمه و سوراخ‌های قاعدهٔ آناستخوان‌ها، pterion، سوراخ‌ها و اعصاب مغزی، atlas و axis
  3. صورت، پاروتید و عصب فاسیالعضلات حالت چهره، شاخه‌های فاسیال، فلج Bell، رگ‌های صورت
  4. جویدن، مفصل گیجگاهی-فکی و عصب سه‌قلوmasseter، temporalis، pterygoidها، V3 و بلوک آلوئولار تحتانی
  5. گردن: فاسیا، مثلث‌ها و عضلاتمثلث کاروتید و خلفی، عضلات لامی، عصب فرعی، تورتیکولی
  6. تیروئید، حنجره و نایغضروف‌ها، کریکوتیروتومی، عضلات حنجره و اعصاب حنجره‌ای
  7. عروق گردن: کاروتید، ساب‌کلاوین و ژوگولارغلاف کاروتید، شاخه‌های ECA، ورتبرال، ژوگولار داخلی و خارجی
  8. اعصاب گردن: IX تا XII، سمپاتیک و شبکهٔ بازوییواگ، زیرزبانی، Horner، فضای بین اسکالن‌ها
  9. دهان، حلق، بینی و سینوس‌هازبان و لوزه، عضلات حلق، مئاتوس‌ها، خون‌ریزی بینی
  10. اربیت و گوشعضلات خارج چشمی، فلج III، رفلکس قرنیه، استخوانچه‌ها و شیپور استاش
  11. گره‌های لنفاوی گردن و بالینیسطوح I تا VI، گرهٔ Virchow، کاتتر ژوگولار، تودهٔ گردنی

ساختارهای کلیدی

فهرستی از ساختارهایی که در مدل سه‌بعدی این بسته می‌بینی، هرکدام با توضیح یک‌خطی.

اندام‌ها (۵۲)

مثلث کاروتید Carotid triangle
زیرمثلثی از مثلث قدامی گردن که شلوغ‌ترین چهارراه عروقی-عصبی گردن است و نبض کاروتید در آن لمس می‌شود.
مثلث عضلانی Muscular triangle
زیرمثلث پایینی-میانی مثلث قدامی گردن که عضلات infrahyoid را می‌پوشاند و احشای گردن زیر آن قرار دارند.
مثلث زیرفکی (دیگاستریک) Submandibular triangle
زیرمثلث مثلث قدامی گردن زیر تنهٔ فک پایین که غدهٔ submandibular در آن قرار دارد.
مثلث زیرچانه‌ای Submental triangle
کف آن دو عضلهٔ mylohyoid است که در رافهٔ خط وسط به هم می‌رسند؛ سقف آن پوست و فاسیای سطحی است.
ناحیهٔ طرفی گردن (مثلث خلفی) Lateral region of neck (posterior triangle)
مثلث خلفی گردن بین SCM و trapezius که عصب فرعی (XI) به‌صورت سطحی از آن می‌گذرد.
حفرهٔ فوق‌ترقوه‌ای بزرگ (مثلث امو‌کلاویکولار) Greater supraclavicular fossa (omoclavicular triangle)
بخش پایینی مثلث خلفی گردن، بالای ترقوه، که همان مثلث subclavian است و فرورفتگی آن از سطح دیده می‌شود.
ناحیهٔ پاروتیدی-ماستری Parotideomasseteric region
ناحیهٔ طرفی صورت روی غدهٔ پاروتید و عضلهٔ masseter، جلوی گوش و روی شاخهٔ فک پایین.
لالهٔ گوش Auricle
بخش بیرونی گوش خارجی که با چین‌های غضروفی صدا را به مجرای گوش خارجی هدایت می‌کند.
غدهٔ پاروتید Parotid gland
بزرگ‌ترین غدهٔ بزاقی، با ترشح عمدتاً سروزی، که بین شاخهٔ فک پایین و mastoid جلوی گوش قرار دارد.
مجرای پاروتید (Stensen) Parotid duct
مجرای ترشحی پاروتید که از روی masseter به سمت جلو می‌رود و در دهلیز دهان مقابل دندان آسیای دوم بالا باز می‌شود.
گره‌های پس‌سری Occipital nodes
گره‌های لنفاوی سطحی در پشت سر، نزدیک محل اتصال trapezius به استخوان occipital.
گره‌های ماستوئید (پشت گوش) Mastoid nodes
گره‌های لنفاوی کوچک پشت لالهٔ گوش روی زائدهٔ mastoid (retro-auricular nodes).
گره‌های پاروتید Parotid nodes
گره‌های پیش‌گوشی، زیرگوشی، سطحی و درون غدهٔ پاروتید که لنف بخش طرفی صورت و اسکالپ را می‌گیرند.
گره‌های زیرفکی Submandibular nodes
گره‌های لنفاوی مثلث submandibular که ایستگاه اول بیشتر ساختارهای صورت و حفرهٔ دهان‌اند (Level IB).
گره‌های زیرچانه‌ای Submental nodes
بین دو شکم قدامی digastric، روی mylohyoid و بالای تنهٔ hyoid.
گره‌های صورتی Facial nodes
گره‌های کوچک و ناپایدار در امتداد facial vein روی صورت (mandibular، buccinator و nasolabial).
گره‌های سطحی گردن Superficial cervical nodes
گره‌های سطحی طرفی (در امتداد external jugular vein) و قدامی (در امتداد anterior jugular vein) گردن.
غدهٔ تیروئید Thyroid gland
غدهٔ درون‌ریز پروانه‌ای‌شکل جلوی تراشه که هورمون‌های T3/T4 و calcitonin ترشح می‌کند.
غدد پاراتیروئید Parathyroid glands
غدد درون‌ریز کوچک (معمولاً چهار عدد) روی سطح خلفی تیروئید که PTH ترشح می‌کنند و کلسیم خون را تنظیم می‌کنند.
غدهٔ زیرفکی Submandibular gland
غدهٔ بزاقی مختلط (سروزی-موکوسی) در مثلث submandibular که دور لبهٔ خلفی عضلهٔ mylohyoid پیچیده است.
مجرای زیرفکی (Wharton) Submandibular duct
مجرای ترشحی غدهٔ submandibular که در کف دهان کنار frenulum زبان باز می‌شود.
غدهٔ زیرزبانی Sublingual gland
در کف دهان بالای mylohyoid، بین mandible (فرورفتگی sublingual) و genioglossus؛ چین sublingual را می‌سازد. مجرای submandibular و lingual nerve در سمت داخلی آن قرار…
نای (تراشه) Trachea
لولهٔ هوایی غضروفی-غشایی که از زیر غضروف cricoid در گردن شروع می‌شود و تا carina در قفسه می‌رود؛ در مدل، بخش گردنی آن آمده است.
نازوفارنکس (حلق بینی) Nasopharynx
از قاعدهٔ جمجمه تا کام نرم؛ از جلو از راه choanae به حفرهٔ بینی و از پایین از راه pharyngeal isthmus به oropharynx راه دارد. روی سقف و دیوارهٔ خلفی pharyngeal tonsil…
اوروفارنکس (حلق دهانی) Oropharynx
بخش میانی حلق، پشت حفرهٔ دهان، از کام نرم تا لبهٔ فوقانی epiglottis؛ گذرگاه مشترک غذا و هوا.
لارنگوفارنکس (هیپوفارنکس) Laryngopharynx
بخش تحتانی حلق، پشت حنجره، که از لبهٔ فوقانی epiglottis تا لبهٔ تحتانی cricoid ادامه دارد و به مری می‌پیوندد.
کام نرم Soft palate
چین عضلانی-غشایی متحرک پشت کام سخت که هنگام بلع و تکلم نازوفارنکس را از oropharynx جدا می‌کند؛ در مدل همراه uvula.
لوزهٔ کامی Palatine tonsil
تودهٔ بافت لنفاوی در دیوارهٔ طرفی oropharynx، بخشی از حلقهٔ لنفاوی Waldeyer.
زبان Tongue
Sulcus terminalis (V‌شکل، با foramen caecum در رأس) زبان را به دوسوم قدامی (دهانی) و یک‌سوم خلفی (حلقی، با lingual tonsil) تقسیم می‌کند. عضلات intrinsic (شکل زبان) و…
مری (بخش گردنی) Oesophagus
لولهٔ عضلانی که از لارنگوفارنکس در هم‌سطح C6 شروع می‌شود و غذا را به معده می‌برد؛ در مدل، بخش گردنی آن آمده است.
گرهٔ لنفاوی ژوگولودیگاستریک Jugulodigastric node
برجسته‌ترین گرهٔ گروه عمقی فوقانی گردن، در محل تقاطع شکم خلفی digastric با internal jugular vein؛ «گرهٔ لوزه».
گره‌های لنفاوی عمقی فوقانی گردن Superior deep cervical nodes
گره‌های زنجیرهٔ داخل‌ژوگولار فوقانی در امتداد IJV زیر sternocleidomastoid (Level II و بخش فوقانی Level III).
گره‌های لنفاوی عمقی تحتانی گردن Inferior deep cervical nodes
گره‌های زنجیرهٔ داخل‌ژوگولار پایینی (Level IV) که آخرین ایستگاه لنف سر و گردن پیش از jugular trunk‌اند.
گره‌های لنفاوی فوق‌ترقوه‌ای Supraclavicular nodes
گره‌های عمقی پایین گردن، بالای ترقوه در امتداد transverse cervical vessels، در مرز گردن و قفسهٔ سینه.
گره‌های لنفاوی پشت حلقی Retropharyngeal nodes
گره‌های عمقی پشت حلق، بین فاسیای buccopharyngeal و prevertebral، که در سیستم Level I–VI نیستند.
گره‌های لنفاوی پیش‌نایی و کنارنایی Pretracheal and paratracheal nodes
گره‌های عمقی قدامی گردن در compartment مرکزی (Level VI): prelaryngeal، pretracheal، paratracheal و thyroid nodes.
کرهٔ چشم Eyeball
اندام بینایی با سه لایه؛ در مدل، sclera (لایهٔ فیبری سفید) نمایندهٔ کره است.
قرنیه Cornea
بخش قدامی شفاف و بدون رگ لایهٔ فیبری چشم که بیشترین قدرت شکست نور را دارد.
عنبیه Iris
دیافراگم رنگی جلوی lens که با تنگ و گشاد کردن مردمک (pupil) مقدار نور ورودی را تنظیم می‌کند.
عدسی Lens
عدسی شفاف دوکوژ و بدون رگ پشت iris که با تغییر شکل، تطابق (accommodation) را ممکن می‌کند.
غدهٔ اشکی Lacrimal gland
در lacrimal fossa استخوان frontal؛ aponeurosis عضلهٔ levator palpebrae superioris آن را به بخش orbital (بزرگ) و palpebral (کوچک) تقسیم می‌کند. حدود ده تا دوازده مجرای…
مجاری اشکی و کیسهٔ اشکی Lacrimal canaliculi and sac
مسیر تخلیهٔ اشک از گوشهٔ داخلی چشم: lacrimal puncta → canaliculi → lacrimal sac.
مجرای اشکی-بینی Nasolacrimal duct
مجرایی که اشک را از lacrimal sac به inferior meatus حفرهٔ بینی می‌برد.
پردهٔ صماخ Tympanic membrane
غشای نازک و نیمه‌شفاف بیضی‌شکل که مجرای گوش خارجی را از گوش میانی جدا می‌کند و ارتعاش صدا را به استخوانچه‌ها می‌دهد.
حلزون گوش Cochlea
بخش شنوایی گوش داخلی: لولهٔ استخوانی مارپیچ که اندام Corti را در خود دارد.
دهلیز و مجاری نیم‌دایره Vestibule and semicircular canals
بخش تعادلی گوش داخلی: vestibule (utricle و saccule) و سه مجرای نیم‌دایره؛ در مدل vestibule نمایش داده شده است.
شیپور استاش (لولهٔ حلقی-صماخی) Pharyngotympanic tube
لوله‌ای که گوش میانی را به نازوفارنکس وصل می‌کند و فشار دو طرف پردهٔ صماخ را یکسان می‌کند.
حفرهٔ بینی Nasal cavity
فضای هوایی بین nares و choanae که با septum به دو نیمه تقسیم می‌شود و با مخاط پرعروق هوا را گرم، مرطوب و فیلتر می‌کند.
سینوس فرونتال (پیشانی) Frontal sinus
سینوس هوایی درون استخوان frontal، پشت قوس‌های ابرو، معمولاً دوتایی و نامتقارن.
سینوس اسفنوئید Sphenoidal sinus
معمولاً دو حفرهٔ نامتقارن با تیغهٔ وسط؛ به sphenoethmoidal recess بالای superior concha می‌ریزد. روابط: بالا hypophyseal fossa (pituitary) و optic chiasm؛ بالا-خارج…
سلول‌های هوایی اتموئید Ethmoidal cells
مجموعهٔ سلول‌های هوایی کوچک درون labyrinth استخوان ethmoid، بین حفرهٔ بینی و orbit (anterior، middle و posterior).
لثه Gingiva
مخاط فیبری پوشانندهٔ زائده‌های alveolar که دور گردن دندان‌ها را می‌گیرد.

عضله‌ها (۵۹)

لایهٔ پوشانندهٔ فاسیای عمقی گردن Investing layer of deep cervical fascia
سطحی‌ترین لایهٔ فاسیای عمقی گردن که مانند یقه دور تمام گردن، زیر platysma و بافت زیرجلدی، کشیده شده است.
فاسیای پاروتید و ماستر Parotid and masseteric fascia
ادامهٔ لایهٔ پوشانندهٔ فاسیای عمقی گردن به سمت صورت که غدهٔ parotid و عضلهٔ Masseter را می‌پوشاند.
فاسیای گیجگاهی Temporal fascia
صفحهٔ آپونوروزی محکمی که روی عضلهٔ Temporalis و حفرهٔ گیجگاهی کشیده شده است (در مدل لایهٔ سطحی آن).
پلاتیسما Platysma
عضلهٔ صفحه‌ای نازک زیرجلدی در جلو و کنار گردن، در بافت زیرجلدی و روی لایهٔ investing.
عضلهٔ پس‌سری-پیشانی Occipitofrontalis
عضلهٔ پوست سر با دو شکم frontal و occipital که با epicranial aponeurosis (galea aponeurotica) به هم وصل‌اند.
عضلهٔ حلقوی چشم Orbicularis oculi
عضلهٔ حلقوی دور شکاف پلک‌ها با بخش‌های orbital، palpebral و lacrimal.
عضلهٔ چین‌دهندهٔ ابرو Corrugator supercilii
عضلهٔ کوچک زیر بخش داخلی ابرو، عمقی به orbicularis oculi.
عضلهٔ پروسروس Procerus
عضلهٔ کوچک روی قاعدهٔ بینی بین دو ابرو، در ادامهٔ شکم frontal.
عضلهٔ بینی Nasalis
عضلهٔ بینی با دو بخش transverse (تنگ‌کنندهٔ سوراخ بینی) و alar (گشادکنندهٔ سوراخ بینی).
عضلهٔ بالابرندهٔ لب بالا Levator labii superioris
عضلهٔ پهن صورت بین لبهٔ تحتانی حدقه و لب بالا.
عضلهٔ زیگوماتیک بزرگ Zygomaticus major
عضلهٔ نواری اصلی لبخند که از گونه به گوشهٔ دهان می‌رود.
عضلهٔ بالابرندهٔ زاویهٔ دهان Levator anguli oris
عضلهٔ عمقی صورت که از حفرهٔ canine فک بالا به گوشهٔ دهان می‌رود.
عضلهٔ ریزوریوس Risorius
عضلهٔ نازک و متغیر سطحی که به‌طور افقی از روی Masseter به گوشهٔ دهان می‌رود.
عضلهٔ بوکسیناتور (لُپی) Buccinator
عضلهٔ چهارگوش نازک که دیوارهٔ عضلانی گونه را می‌سازد و عمقی به سایر عضلات صورت است.
عضلهٔ حلقوی دهان Orbicularis oris
عضلهٔ اسفنکتری دور دهان در ضخامت لب‌ها.
عضلهٔ پایین‌آورندهٔ زاویهٔ دهان Depressor anguli oris
عضلهٔ مثلثی سطحی چانه که گوشهٔ دهان را پایین می‌کشد.
عضلهٔ پایین‌آورندهٔ لب پایین Depressor labii inferioris
عضلهٔ چهارگوش کوچک زیر لب پایین، عمقی‌تر و داخلی‌تر از Depressor anguli oris.
عضلهٔ چانه Mentalis
عضلهٔ کوچک زوج در چانه که پوست چانه را بالا می‌کشد.
عضلهٔ جناغی-ترقوه‌ای-پستانی (SCM) Sternocleidomastoid
عضلهٔ بزرگ مورب کنار گردن که گردن را به anterior triangle و posterior triangle تقسیم می‌کند.
عضلهٔ ذوزنقه‌ای Trapezius
عضلهٔ سطحی بزرگ پشت گردن و قفسه؛ در این مدل فقط بخشی از آن که در ناحیهٔ گردن و شانه دیده می‌شود آمده است.
عضلهٔ ماستر (جونده) Masseter
عضلهٔ چهارگوش قوی روی سطح خارجی ramus مندیبل با دو بخش superficial و deep.
عضلهٔ گیجگاهی Temporalis
عضلهٔ بادبزنی‌شکل در temporal fossa که زیر zygomatic arch به coronoid process می‌رسد.
عضلهٔ ناخنی خارجی (لترال پتریگوئید) Lateral pterygoid
عضلهٔ کوتاه دوسر و افقی در infratemporal fossa که به گردن condyle و دیسک TMJ می‌رود.
عضلهٔ ناخنی داخلی (مدیال پتریگوئید) Medial pterygoid
عضلهٔ چهارگوش ضخیم در سطح داخلی ramus، قرینهٔ عمقی Masseter.
عضلهٔ دوشکمی Digastric
عضلهٔ دوشکمی زیر مندیبل که دو شکم آن با intermediate tendon به hyoid وصل‌اند و submandibular triangle را محدود می‌کنند.
عضلهٔ رکابی-لامی (استیلوهیوئید) Stylohyoid
عضلهٔ باریک suprahyoid که همراه شکم خلفی Digastric از styloid process به hyoid می‌رود.
عضلهٔ فکی-لامی (مایلوهیوئید) Mylohyoid
عضلهٔ صفحه‌ای که دو طرف آن در خط وسط به هم می‌رسند و کف دهان (oral diaphragm) را می‌سازند.
عضلهٔ چانه‌ای-لامی (جنیوهیوئید) Geniohyoid
عضلهٔ باریک کنار خط وسط، بالای Mylohyoid، بین چانه و hyoid.
عضلهٔ جناغی-لامی Sternohyoid
عضلهٔ نواری سطحی infrahyoid (strap muscle) در جلوی گردن کنار خط وسط.
عضلهٔ جناغی-تیروئیدی Sternothyroid
عضلهٔ infrahyoid پهن‌تر و عمقی‌تر از Sternohyoid که مستقیماً روی لوب‌های غدهٔ تیروئید است.
عضلهٔ تیروئیدی-لامی Thyrohyoid
عضلهٔ کوتاه infrahyoid که ادامهٔ Sternothyroid به سمت بالا است.
عضلهٔ کتفی-لامی (اوموهیوئید) Omohyoid
عضلهٔ دوشکمی باریک که از scapula به hyoid می‌رود و anterior و posterior triangle را به مثلث‌های کوچک‌تر تقسیم می‌کند.
عضلهٔ کریکوتیروئید Cricothyroid
تنها عضلهٔ داخلی حنجره که روی سطح خارجی حنجره، بین قوس cricoid و thyroid cartilage قرار دارد (بخش straight و oblique).
عضلهٔ کریکوآریتنوئید خلفی Posterior crico-arytenoid
عضلهٔ داخلی حنجره روی سطح خلفی لامینای cricoid که vocal folds را از هم دور می‌کند.
عضلهٔ کریکوآریتنوئید خارجی Lateral crico-arytenoid
عضلهٔ داخلی حنجره در کنار حنجره، داخل لامینای thyroid، که تارهای صوتی را به هم نزدیک می‌کند.
عضلات آریتنوئید (عرضی و مایل) Arytenoid muscles
عضلات پشت دو غضروف arytenoid: transverse arytenoid (تنها عضلهٔ فرد حنجره) و oblique arytenoid که در aryepiglottic fold به‌صورت aryepiglotticus ادامه می‌یابد.
عضلهٔ تیروآریتنوئید Thyro-arytenoid
عضلهٔ پهن کنار vocal fold؛ بخش داخلی و عمقی آن vocalis نام دارد و بخش thyro-epiglottic به epiglottis می‌رود.
عضلهٔ تنگ‌کنندهٔ فوقانی حلق Superior pharyngeal constrictor
بالاترین و نازک‌ترین عضلهٔ حلقوی دیوارهٔ حلق، در سطح nasopharynx و oropharynx.
عضلهٔ تنگ‌کنندهٔ میانی حلق Middle pharyngeal constrictor
عضلهٔ بادبزنی‌شکل دیوارهٔ حلق در سطح oropharynx که از hyoid منشأ می‌گیرد.
عضلهٔ تنگ‌کنندهٔ تحتانی حلق Inferior pharyngeal constrictor
ضخیم‌ترین عضلهٔ تنگ‌کنندهٔ حلق با دو بخش thyropharyngeus و cricopharyngeus (اسفنکتر فوقانی مری).
عضلهٔ رکابی-حلقی (استیلوفارنژیوس) Stylopharyngeus
عضلهٔ طولی باریک حلق که از styloid process بین Superior و Middle constrictor به دیوارهٔ حلق وارد می‌شود.
عضلهٔ کامی-حلقی (پالاتوفارنژیوس) Palatopharyngeus
عضلهٔ طولی کام نرم و حلق که چین palatopharyngeal arch (ستون خلفی لوزه) را می‌سازد.
عضلهٔ چانه‌ای-زبانی (جنیوگلوسوس) Genioglossus
عضلهٔ بادبزنی‌شکل اصلی و حجیم زبان که بیشتر حجم آن را می‌سازد.
عضلهٔ لامی-زبانی (هیوگلوسوس) Hyoglossus
عضلهٔ چهارگوش نازک خارجی زبان که از hyoid به کنارهٔ زبان می‌رود و نشانهٔ مهم ناحیهٔ submandibular است.
عضلهٔ اسکالن قدامی Scalenus anterior
عضلهٔ عمقی کنار گردن که از زائده‌های عرضی گردنی به دندهٔ اول می‌رود و «کلید» ریشهٔ گردن است.
عضلهٔ اسکالن میانی Scalenus medius
بزرگ‌ترین و بلندترین عضلهٔ اسکالن، پشت ریشه‌های brachial plexus.
عضلهٔ اسکالن خلفی Scalenus posterior
کوچک‌ترین و عمقی‌ترین اسکالن که برخلاف دو اسکالن دیگر به دندهٔ دوم می‌رود.
عضلهٔ بالابرندهٔ کتف Levator scapulae
عضلهٔ نواری پشت-کنار گردن که از زائده‌های عرضی بالایی گردن به زاویهٔ فوقانی کتف می‌رود.
عضلهٔ اسپلنیوس سر Splenius capitis
عضلهٔ پهن نواری‌شکل پشت گردن، عمقی به Trapezius و SCM، که مانند باند دور عضلات عمقی‌تر پیچیده است.
عضلهٔ دراز گردن Longus colli
عضلهٔ prevertebral که روی سطح قدامی تنه‌های مهره‌های گردنی و بالای سینه‌ای، پشت prevertebral fascia، قرار دارد.
عضلهٔ دراز سر Longus capitis
عضلهٔ prevertebral پهن، جلوتر و بالاتر از Longus colli، که به قاعدهٔ جمجمه می‌رسد.
عضلات زیرپس‌سری Suboccipital muscles
چهار عضلهٔ کوچک عمقی زیر استخوان پس‌سری: rectus capitis posterior major و minor، obliquus capitis superior و inferior.
عضلهٔ راست فوقانی Superior rectus
عضلهٔ خارج‌چشمی بالای کرهٔ چشم، زیر levator palpebrae superioris.
عضلهٔ راست تحتانی Inferior rectus
عضلهٔ خارج‌چشمی زیر کرهٔ چشم روی کف حدقه.
عضلهٔ راست داخلی Medial rectus
بزرگ‌ترین عضلهٔ راست، در دیوارهٔ داخلی حدقه.
عضلهٔ راست خارجی Lateral rectus
عضلهٔ خارج‌چشمی در دیوارهٔ خارجی حدقه که منشأ آن روی superior orbital fissure پل می‌زند.
عضلهٔ مایل فوقانی Superior oblique
عضلهٔ خارج‌چشمی که تاندونش از قرقرهٔ (trochlea) گوشهٔ فوقانی-داخلی حدقه می‌گذرد و به عقب برمی‌گردد.
عضلهٔ مایل تحتانی Inferior oblique
تنها عضلهٔ خارج‌چشمی که از جلوی کف حدقه (نه از رأس حدقه) منشأ می‌گیرد.
عضلهٔ بالابرندهٔ پلک فوقانی Levator palpebrae superioris
عضلهٔ سقف حدقه بالای Superior rectus که پلک بالا را بالا می‌برد.

استخوان‌ها (۴۸)

مفصل گیجگاهی-فکی Temporomandibular joint
مفصل synovial بین head of mandible و mandibular fossa و articular tubercle استخوان گیجگاهی؛ در مدل، کپسول مفصلی و lateral ligament نشان داده شده‌اند.
دیسک مفصلی مفصل گیجگاهی-فکی Articular disc of temporomandibular joint
صفحهٔ فیبروغضروفی بیضی بین head of mandible و سطح مفصلی گیجگاهی که حفرهٔ مفصل را به دو بخش تقسیم می‌کند.
لیگامان اسفنوئیدی-فکی Sphenomandibular ligament
لیگامان کمکی TMJ در سمت داخلی، از spine of sphenoid تا lingula مندیبل.
لیگامان رکابی-فکی Stylomandibular ligament
لیگامان کمکی ضعیف TMJ، ضخیم‌شدگی parotid sheath، از styloid process تا angle مندیبل.
غضروف تیروئید Thyroid cartilage
بزرگ‌ترین غضروف حنجره (hyaline)، از دو lamina که در جلو به هم جوش خورده‌اند.
غضروف کریکوئید Cricoid cartilage
غضروف حلقه‌ای‌شکل (شبیه انگشتر) زیر thyroid cartilage؛ تنها حلقهٔ غضروفی کامل راه هوایی.
غضروف آریتنوئید Arytenoid cartilage
غضروف‌های هرمی زوج روی لبهٔ فوقانی lamina cricoid؛ در مدل همراه corniculate cartilage روی رأس آن.
اپی‌گلوت Epiglottis
غضروف برگی‌شکل (elastic) پشت ریشهٔ زبان که دیوارهٔ قدامی ورودی حنجره را می‌سازد.
غشای تیروهیوئید Thyrohyoid membrane
غشای فیبروالاستیک پهن بین لبهٔ فوقانی thyroid cartilage و استخوان hyoid؛ در مدل median و lateral thyrohyoid ligaments.
لیگامان میانی کریکوتیروئید Median cricothyroid ligament
بخش قدامی ضخیم‌شدهٔ غشای cricothyroid (conus elasticus) بین قوس cricoid و لبهٔ تحتانی thyroid cartilage.
غشای چهارگوش Quadrangular membrane
صفحهٔ نازک زیرمخاطی حنجره بین کنارهٔ epiglottis و غضروف arytenoid در دیوارهٔ laryngeal vestibule.
حلقهٔ تاندونی مشترک (annulus of Zinn) Common tendinous ring
حلقهٔ فیبروزی در رأس حدقه که optic canal و بخش میانی superior orbital fissure را دور می‌زند و منشأ چهار عضلهٔ rectus است.
صفحه‌های تارسال پلک Tarsal plates
صفحه‌های بافت همبند متراکم که اسکلت پلک‌های فوقانی (بزرگ‌تر) و تحتانی را می‌سازند.
استخوان چکشی Malleus
بزرگ‌ترین و خارجی‌ترین استخوانچهٔ گوش میانی که به پردهٔ صماخ چسبیده است.
استخوان سندانی Incus
استخوانچهٔ میانی گوش میانی که ارتعاش را از malleus به stapes منتقل می‌کند.
استخوان رکابی Stapes
کوچک‌ترین استخوان بدن و داخلی‌ترین استخوانچهٔ گوش میانی که footplate آن در oval window قرار دارد.
غضروف تیغهٔ بینی Nasal septal cartilage
غضروف hyaline چهارگوش که بخش قدامی تیغهٔ بینی را می‌سازد؛ در مدل همراه lateral process آن (lateral nasal cartilage).
غضروف بزرگ پرهٔ بینی Major alar cartilage
Lateral crus (دیوارهٔ خارجی سوراخ بینی) و medial crus؛ medial crusها با هم columella را می‌سازند.
استخوان شاخک تحتانی بینی Inferior nasal concha
استخوان مستقل و بزرگ‌ترین شاخک دیوارهٔ خارجی حفرهٔ بینی (شاخک‌های فوقانی و میانی بخشی از اتموئید هستند).
دندان‌های پیش (ثنایا) Incisors
دندان‌های برنده با لبهٔ تیز در جلوی قوس دندانی؛ دو دندان (central و lateral) در هر ربع.
دندان‌های نیش Canines
تاج مخروطی با یک cusp و بلندترین ریشه (به‌ویژه canine بالا که بلندترین ریشهٔ دندان‌ها را دارد)؛ ریشهٔ canine بالا برجستگی canine eminence را می‌سازد.
دندان‌های آسیای کوچک (پرمولرها) Premolars
دندان‌های دو-cusp بین canine و molar؛ دو دندان (first و second) در هر ربع.
دندان‌های آسیای بزرگ (مولرها) Molars
بزرگ‌ترین دندان‌ها با سطح جونده و چند cusp در عقب قوس دندانی؛ سه دندان در هر ربع در دندان‌های دائمی.
استخوان پیشانی Frontal bone
استخوان پیشانی و سقف حدقه‌ها که قسمت قدامی calvaria و کف بخش عمدهٔ anterior cranial fossa را می‌سازد.
استخوان آهیانه Parietal bone
Parietal eminence (tuber)، superior و inferior temporal lines؛ درزها: sagittal (بین دو parietal)، coronal، lambdoid و squamous. زاویهٔ قدامی-تحتانی (sphenoidal angle)…
استخوان پس‌سری Occipital bone
استخوان پشت و قاعدهٔ جمجمه که foramen magnum را دور می‌زند و بخش عمدهٔ posterior cranial fossa را می‌سازد.
استخوان گیجگاهی Temporal bone
استخوان کنار و قاعدهٔ جمجمه که گوش میانی و داخلی را در بر دارد و در middle و posterior cranial fossa شرکت می‌کند.
استخوان پروانه‌ای (اسفنوئید) Sphenoid bone
استخوان پروانه‌ای‌شکل مرکز قاعدهٔ جمجمه که با بیشتر استخوان‌های جمجمه مفصل می‌شود و middle cranial fossa را می‌سازد.
استخوان غربالی (اتموئید) Ethmoid bone
استخوان سبک و اسفنجی بین دو حدقه که سقف و دیوارهٔ کناری حفرهٔ بینی و بخش بالایی تیغهٔ بینی را می‌سازد.
فک بالا (ماگزیلا) Maxilla
استخوان زوج فک بالا که در ساختن صورت، کف حدقه، دیوارهٔ کناری و کف حفرهٔ بینی و بخش قدامی کام سخت شرکت دارد و maxillary sinus را در بر دارد.
استخوان گونه (زیگوماتیک) Zygomatic bone
Frontal process، temporal process (با zygomatic process گیجگاهی zygomatic arch را می‌سازد) و maxillary process؛ سطوح lateral، orbital و temporal.
استخوان بینی Nasal bone
با استخوان پیشانی (nasion)، frontal process ماگزیلا، nasal bone مقابل و perpendicular plate اتموئید مفصل می‌شود؛ لبهٔ تحتانی به lateral nasal cartilage وصل است.
استخوان اشکی Lacrimal bone
Posterior lacrimal crest و lacrimal groove؛ با frontal process ماگزیلا (anterior lacrimal crest) lacrimal fossa را می‌سازد که به nasolacrimal canal ادامه می‌یابد.
استخوان کامی Palatine bone
استخوان L-شکل زوج پشت ماگزیلا که بخش خلفی کام سخت و بخشی از دیوارهٔ کناری حفرهٔ بینی را می‌سازد.
استخوان تیغه (وومر) Vomer
Alae در بالا با تنهٔ اسفنوئید مفصل می‌شوند؛ لبهٔ قدامی به perpendicular plate اتموئید و nasal septal cartilage، لبهٔ تحتانی به nasal crest ماگزیلا و palatine؛ لبهٔ خلفی…
فک پایین (مندیبل) Mandible
بزرگ‌ترین و قوی‌ترین استخوان صورت و تنها استخوان متحرک جمجمه که با TMJ مفصل می‌شود.
استخوان لامی (هیوئید) Hyoid bone
استخوان U-شکل جلوی گردن در سطح C3 که با هیچ استخوانی مفصل نمی‌شود و با عضلات و لیگامان‌ها آویزان است.
لیگامان رکابی-لامی Stylohyoid ligament
نوار فیبروزی بین نوک styloid process و lesser horn استخوان hyoid، مشتق قوس حلقی دوم.
مهرهٔ اطلس (C1) Atlas (C1)
اولین مهرهٔ گردنی که حلقه‌ای بدون body و بدون زائدهٔ خاری است و جمجمه را حمل می‌کند.
مهرهٔ آسه (C2) Axis (C2)
دومین مهرهٔ گردنی که با dens (odontoid process) محور چرخش اطلس و سر را فراهم می‌کند.
مهره‌های گردنی C3 تا C6 Vertebrae C3–C6
مهره‌های گردنی تیپیک با تنهٔ کوچک، سوراخ مهره‌ای بزرگ مثلثی و foramen transversarium در زائده‌های عرضی.
مهرهٔ برجسته (C7) Vertebra prominens (C7)
هفتمین مهرهٔ گردنی با زائدهٔ خاری بلند و غیر دوشاخه که زیر پوست پشت گردن برجسته و قابل لمس است.
مهرهٔ اول سینه‌ای (T1) Vertebra T1
اولین مهرهٔ سینه‌ای که با دندهٔ اول مفصل می‌شود و در ریشهٔ گردن قرار دارد.
دیسک‌های بین‌مهره‌ای گردنی Cervical intervertebral discs
دیسک‌های فیبروغضروفی بین تنه‌های مهره‌های گردنی؛ در مدل از C2–C3 تا C7–T1.
لیگامان پشت گردنی (نوکال) Nuchal ligament
تیغهٔ فیبروالاستیک مثلثی محکم در خط وسط پشت گردن که ادامهٔ supraspinous ligament به بالاست.
استخوان ترقوه Clavicle
استخوان S-شکل افقی در ریشهٔ گردن که تنها اتصال استخوانی اندام فوقانی به اسکلت محوری است.
دستهٔ جناغ (مانوبریوم) Manubrium of sternum
Jugular (suprasternal) notch در لبهٔ فوقانی، clavicular notches در دو طرف (مفاصل sternoclavicular)، محل اتصال اولین غضروف دنده‌ای و (در sternal angle) بخشی از دومین. با…
دندهٔ اول First rib
کوتاه‌ترین، پهن‌ترین و خمیده‌ترین دنده که حد ورودی فوقانی قفسه (superior thoracic aperture) را می‌سازد.

شریان‌ها (۲۴)

شریان فاسیال (صورتی) Facial artery
شاخهٔ قدامی external carotid با مسیر پیچ‌درپیچ روی صورت؛ در مدل همراه submental، superior و inferior labial و angular.
شریان تمپورال سطحی Superficial temporal artery
شاخهٔ انتهایی کوچک‌تر external carotid که جلوی گوش به ناحیهٔ گیجگاه بالا می‌رود؛ در مدل همراه شاخهٔ frontal و transverse facial artery.
شریان‌های سوپرااوربیتال و سوپراتروکلئار Supra-orbital and supratrochlear arteries
شاخه‌های ophthalmic artery (از ICA) که از لبهٔ فوقانی orbit بیرون می‌آیند و پیشانی و اسکالپ را تغذیه می‌کنند.
شریان پس‌سری Occipital artery
در امتداد لبهٔ تحتانی شکم خلفی digastric به عقب و بالا، از روی ICA و IJV؛ hypoglossal nerve دور ابتدای آن (شاخهٔ sternocleidomastoid) قلاب می‌زند. در شیار occipital،…
تنهٔ شریانی بازویی-سری Brachiocephalic trunk
اولین و بزرگ‌ترین شاخهٔ قوس آئورت که نیمهٔ راست سر و گردن و اندام فوقانی راست را تغذیه می‌کند.
شریان کاروتید مشترک Common carotid artery
شریان اصلی سر و گردن که در carotid sheath بالا می‌رود و در لبهٔ فوقانی غضروف تیروئید به internal و external carotid تقسیم می‌شود.
شریان کاروتید داخلی Internal carotid artery
شاخهٔ انتهایی CCA که بدون هیچ شاخه‌ای در گردن به جمجمه می‌رود و مغز و چشم را تغذیه می‌کند.
شریان کاروتید خارجی External carotid artery
شاخهٔ انتهایی CCA که با هشت شاخه گردن، صورت، اسکالپ و ساختارهای عمقی سر را تغذیه می‌کند.
شریان حلقی صعودی Ascending pharyngeal artery
کوچک‌ترین شاخهٔ external carotid که روی دیوارهٔ حلق به قاعدهٔ جمجمه بالا می‌رود.
شریان ماگزیلاری Maxillary artery
شاخهٔ انتهایی بزرگ‌تر external carotid که از infratemporal fossa به pterygopalatine fossa می‌رود؛ در مدل همراه deep temporal، buccal، posterior superior alveolar و…
شریان مننژیال میانی Middle meningeal artery
مهم‌ترین شریان سخت‌شامه که از foramen spinosum وارد جمجمه می‌شود و زیر pterion می‌گذرد؛ در مدل همراه شاخهٔ accessory.
شریان آلوئولار تحتانی Inferior alveolar artery
شاخهٔ maxillary artery که در کانال mandible همراه عصب هم‌نام دندان‌های پایین را تغذیه می‌کند؛ در مدل همراه شاخه‌های mylohyoid و mental.
شریان اینفرااوربیتال Infra-orbital artery
شاخهٔ بخش سوم maxillary artery که از کف orbit می‌گذرد و از infra-orbital foramen به صورت می‌رسد.
شریان ساب‌کلاوین Subclavian artery
شریان اصلی اندام فوقانی که در ریشهٔ گردن روی پلور قوس می‌زند و شاخه‌های مهمی به گردن و مغز می‌دهد.
شریان ورتبرال (مهره‌ای) Vertebral artery
اولین شاخهٔ subclavian که از سوراخ‌های عرضی مهره‌های گردنی بالا می‌رود و گردش خون خلفی مغز را می‌سازد.
تنهٔ تیروسرویکال Thyrocervical trunk
تنهٔ کوتاه از بخش اول subclavian که تیروئید، گردن و کتف را تغذیه می‌کند.
شریان تیروئید تحتانی Inferior thyroid artery
شاخهٔ thyrocervical trunk که از پشت carotid sheath به سطح خلفی تیروئید می‌رسد و با recurrent laryngeal nerve رابطهٔ نزدیک دارد.
شریان عرضی گردن Transverse cervical artery
شاخهٔ thyrocervical trunk که به‌طور افقی از مثلث خلفی گردن به trapezius و عضلات کتف می‌رود.
شریان سوپرااسکاپولار Suprascapular artery
شاخهٔ thyrocervical trunk که پشت ترقوه به لبهٔ فوقانی کتف و عضلات supraspinatus و infraspinatus می‌رود.
تنهٔ کوستوسرویکال Costocervical trunk
تنهٔ کوتاه از subclavian که به گردن عمقی و دو فضای بین‌دنده‌ای بالایی شاخه می‌دهد؛ در مدل همراه deep cervical artery.
شریان افتالمیک Ophthalmic artery
اولین شاخهٔ داخل‌جمجمه‌ای internal carotid که از optic canal وارد orbit می‌شود؛ در مدل همراه lacrimal artery.
شریان اتموئیدال قدامی Anterior ethmoidal artery
شاخهٔ ophthalmic artery که از راه anterior ethmoidal foramen به سلول‌های اتموئید و بخش قدامی-فوقانی حفرهٔ بینی می‌رسد؛ در مدل همراه شاخه‌های septal.
شریان اتموئیدال خلفی Posterior ethmoidal artery
شاخهٔ کوچک‌تر ophthalmic artery که از posterior ethmoidal foramen به سلول‌های خلفی اتموئید و بخش فوقانی-خلفی حفرهٔ بینی می‌رود؛ در مدل همراه شاخه‌های septal.
شریان اسفنوپالاتین Sphenopalatine artery
شاخهٔ انتهایی maxillary artery که از sphenopalatine foramen وارد حفرهٔ بینی می‌شود؛ شریان اصلی epistaxis خلفی؛ در مدل شاخه‌های posterior septal و posterior lateral nasal.

وریدها (۱۳)

ورید ژوگولار خارجی External jugular vein
ورید سطحی گردن که مورب از روی sternocleidomastoid پایین می‌آید و زیر پوست دیده می‌شود.
ورید ژوگولار قدامی Anterior jugular vein
نزدیک خط وسط روی عضلات infrahyoid پایین می‌آید؛ بالای جناغ در فضای suprasternal با ورید طرف مقابل از راه jugular venous arch ارتباط می‌یابد، سپس زیر SCM به خارج می‌پیچد…
ورید فاسیال (صورتی) Facial vein
ورید اصلی صورت که با angular vein در گوشهٔ داخلی چشم شروع می‌شود؛ در مدل همراه angular، labial، submental و common facial vein.
ورید تمپورال سطحی Superficial temporal vein
جلوی گوش، از روی ریشهٔ قوس zygomatic پایین می‌آید و وارد پاروتید می‌شود؛ پشت گردن mandible با maxillary vein یکی می‌شود و retromandibular vein را می‌سازد. Transverse…
ورید پشت فکی (رترومندیبولار) Retromandibular vein
ورید درون غدهٔ پاروتید که پشت شاخهٔ mandible از superficial temporal و maxillary veins ساخته می‌شود؛ در مدل همراه دو division آن.
ورید ژوگولار داخلی Internal jugular vein
ورید اصلی سر و گردن که در carotid sheath پایین می‌آید و خون مغز، صورت و گردن را تخلیه می‌کند.
سینوس سیگموئید Sigmoid sinus
سینوس وریدی سخت‌شامهٔ S‌شکل که ادامهٔ transverse sinus است و در jugular foramen به IJV تبدیل می‌شود.
ورید تیروئید فوقانی Superior thyroid vein
همراه superior thyroid artery به بالا و خارج، در مثلث کاروتید به internal jugular vein (یا common facial vein) می‌ریزد.
ورید ورتبرال (مهره‌ای) Vertebral vein
وریدی که از suboccipital triangle در اطراف vertebral artery از سوراخ‌های عرضی پایین می‌آید.
ورید بازویی-سری Brachiocephalic vein
ورید بزرگ ریشهٔ گردن که از IJV و subclavian vein ساخته می‌شود؛ دو ورید راست و چپ SVC را می‌سازند.
ورید ساب‌کلاوین Subclavian vein
ادامهٔ axillary vein که از جلوی scalenus anterior می‌گذرد و با IJV ورید brachiocephalic را می‌سازد.
ورید سوپرااسکاپولار Suprascapular vein
همراه suprascapular artery پشت و موازی ترقوه به جلو و داخل از مثلث خلفی می‌گذرد و معمولاً به external jugular vein (گاهی subclavian vein) می‌ریزد.
وریدهای افتالمیک Ophthalmic veins
وریدهای فوقانی و تحتانی orbit که بی‌دریچه‌اند و صورت و orbit را به cavernous sinus وصل می‌کنند.

عصب‌ها (۱۹)

عصب فاسیال (VII) Facial nerve (VII)
عصب جمجمه‌ای هفتم که عضلات حالت چهره را عصب می‌دهد و همراه nervus intermedius چشایی و الیاف پاراسمپاتیک غدد را حمل می‌کند.
عصب سه‌قلو (V) Trigeminal nerve (V)
بزرگ‌ترین عصب جمجمه‌ای؛ عصب حسی اصلی صورت و حرکتی عضلات جونده؛ در مدل ریشه‌های حسی و حرکتی.
عصب افتالمیک (V1) Ophthalmic nerve (V1)
شاخهٔ اول و کوچک‌ترین شاخهٔ trigeminal؛ کاملاً حسی برای چشم، پیشانی و پشت بینی.
عصب ماگزیلاری (V2) Maxillary nerve (V2)
شاخهٔ دوم trigeminal؛ کاملاً حسی برای بخش میانی صورت، دندان‌های بالا، کام و حفرهٔ بینی.
عصب مندیبولار (V3) Mandibular nerve (V3)
شاخهٔ سوم و بزرگ‌ترین شاخهٔ trigeminal؛ تنها شاخهٔ مختلط و عصب عضلات جونده؛ در مدل تقسیمات قدامی و خلفی و buccal nerve.
عصب آلوئولار تحتانی Inferior alveolar nerve
شاخهٔ تقسیم خلفی V3 که در کانال mandible دندان‌های پایین را عصب می‌دهد؛ در مدل همراه mental nerve و nerve to mylohyoid.
عصب زبانی Lingual nerve
شاخهٔ تقسیم خلفی V3 برای حس عمومی دوسوم قدامی زبان که chorda tympani به آن می‌پیوندد.
عصب زبانی-حلقی (IX) Glossopharyngeal nerve (IX)
عصب جمجمه‌ای نهم برای حس و چشایی یک‌سوم خلفی زبان و حلق، عصب stylopharyngeus و پاراسمپاتیک پاروتید.
عصب واگ (X) Vagus nerve (X)
عصب جمجمه‌ای دهم که در carotid sheath پایین می‌آید؛ عصب حرکتی حلق، کام و حنجره و پاراسمپاتیک احشای قفسه و شکم.
عصب فرعی (XI) Accessory nerve (XI)
عصب جمجمه‌ای یازدهم (بخش نخاعی) که sternocleidomastoid و trapezius را عصب می‌دهد و از مثلث خلفی گردن به‌طور سطحی می‌گذرد.
عصب زیرزبانی (XII) Hypoglossal nerve (XII)
بین ICA و IJV پایین می‌آید، زیر شکم خلفی digastric به جلو می‌پیچد، دور occipital artery (شاخهٔ sternocleidomastoid آن) قلاب می‌زند، از روی ICA، ECA و حلقهٔ lingual…
تنهٔ سمپاتیک گردنی Sympathetic trunk
بخش گردنی زنجیرهٔ سمپاتیک با سه گانگلیون (superior، middle و inferior/stellate) که سمپاتیک سر، گردن، اندام فوقانی و قلب را تأمین می‌کند؛ در مدل تنه و گانگلیون‌ها.
شبکهٔ بازویی (ریشه‌ها و تنه‌ها) Brachial plexus (roots and trunks)
بخش گردنی brachial plexus: ریشه‌های C5–T1 و سه تنه که بین scalenus anterior و medius بیرون می‌آیند و از مثلث خلفی گردن می‌گذرند.
عصب بینایی (II) Optic nerve (II)
عصب جمجمه‌ای دوم که اطلاعات بینایی را از شبکیه به optic chiasm می‌برد؛ در واقع راهی از سیستم عصبی مرکزی است که با مننژ پوشیده شده است.
عصب محرک چشم (III) Oculomotor nerve (III)
عصب جمجمه‌ای سوم برای بیشتر عضلات خارج چشمی، بالا برندهٔ پلک و الیاف پاراسمپاتیک تنگ کنندهٔ مردمک و تطابق.
عصب قرقره‌ای (IV) Trochlear nerve (IV)
عصب جمجمه‌ای چهارم، نازک‌ترین عصب جمجمه‌ای و تنها عصبی که از سطح خلفی ساقهٔ مغز خارج می‌شود؛ عصب superior oblique.
عصب دورکننده (VI) Abducens nerve (VI)
عصب جمجمه‌ای ششم برای عضلهٔ lateral rectus؛ با مسیر طولانی داخل‌جمجمه‌ای و آسیب‌پذیر.
عصب دهلیزی-حلزونی (VIII) Vestibulocochlear nerve (VIII)
عصب جمجمه‌ای هشتم که شنوایی و تعادل را از گوش داخلی به ساقهٔ مغز می‌برد؛ در مدل همراه بخش‌های cochlear و vestibular.
عصب کوردا تیمپانی Chorda tympani
شاخهٔ عصب فاسیال که از گوش میانی می‌گذرد و چشایی دوسوم قدامی زبان و الیاف ترشحی غدد submandibular و sublingual را حمل می‌کند.

ورود به درس تعاملیهمهٔ آموزش‌ها

آموزش‌های دیگر