کالبدیارورود به برنامه

آناتومی لگن و پرینه

لگن جای اندام‌های ادراری، تناسلی و انتهای لولهٔ گوارش است و پرینه زیر کف آن قرار دارد. در مدل سه‌بعدی لایه‌ها را از سطح تا استخوان کنار بزن، با دکمهٔ «مرد / زن» اندام‌های هر جنس را ببین و با سؤال‌های بالینی (pudendal block، BPH، ectopic، شکستگی لگن) تمرین کن.

ورود به درس تعاملیهمهٔ آموزش‌ها

در این بسته چه هست؟

بخش‌های درس: نقشه، تمرین. همهٔ بخش‌ها روی گوشی هم کار می‌کنند.

سرفصل‌های تمرین

۸ واحد، به ترتیب پیشنهادی:

  1. آشنایی و جهت‌یابیلگن بزرگ و کوچک، نواحی و لایه‌های مدل
  2. لگن استخوانی و لیگامان‌هاhip bone، sacrum، inlet و outlet، زن و مرد
  3. کف و دیواره‌های لگنlevator ani، coccygeus، obturator internus، piriformis
  4. احشای لگن زنرحم، cervix، vagina، tube، ovary و لیگامان‌ها
  5. احشای لگن مرد و مشترکمثانه، prostate، urethra، rectum
  6. عروق، اعصاب و لنف لگنinternal iliac، sacral plexus، pudendal و تخلیهٔ لنفاوی
  7. پرینهمثلث‌ها، perineal pouchها، ischioanal fossa و anal canal
  8. بالین و تصویربرداریpudendal block، episiotomy، BPH، ectopic، شکستگی لگن، hemorrhoids

ساختارهای کلیدی

فهرستی از ساختارهایی که در مدل سه‌بعدی این بسته می‌بینی، هرکدام با توضیح یک‌خطی.

اندام‌ها (۳۶)

Anal region
حاوی anal canal و external anal sphincter در وسط و دو ischioanal fossa پر از چربی در دو طرف؛ pudendal canal در دیوارهٔ لترال هر fossa است.
Gluteal region
زیر پوست gluteus maximus و در عمق gluteus medius/minimus، piriformis و چرخاننده‌های کوتاه؛ sciatic nerve زیر piriformis وارد می‌شود.
Urogenital region
نیمهٔ قدامی پرینه (urogenital triangle) بین دو ischiopubic ramus، جلوی خطی که دو ischial tuberosity را به هم وصل می‌کند.
Corpus cavernosum of penis
دو استوانهٔ نعوظی پشتی penis که در عقب به‌صورت crus به ischiopubic ramus می‌چسبند.
Corpus spongiosum of penis
استوانهٔ نعوظی شکمی penis که spongy urethra از آن می‌گذرد؛ در پشت bulb و در جلو glans را می‌سازد.
Epididymis
لولهٔ پیچ‌خورده روی لبهٔ خلفی بیضه (head، body، tail) که sperm را ذخیره و بالغ می‌کند.
Glans penis
انتهای گسترش‌یافتهٔ corpus spongiosum با external urethral orifice؛ prepuce روی آن.
Testis
داخل tunica vaginalis است و epididymis روی لبهٔ posterolateral آن قرار دارد. از دیوارهٔ خلفی شکم (حدود L1–L2) پایین آمده و از inguinal canal گذشته است.
Sigmoid colon
sigmoid mesocolon آن به شکل V وارونه است و رأسش جلوی bifurcation common iliac چپ و ureter چپ قرار دارد.
Ureter
در pelvic brim از جلوی bifurcation common iliac (یا ابتدای external iliac) وارد لگن می‌شود، روی دیوارهٔ لترال لگن جلوی internal iliac پایین می‌رود و مایل وارد دیوارهٔ…
Urethra
مرد (حدود ۱۸–۲۰ cm): intramural (preprostatic)، prostatic (مجاری ejaculatory روی seminal colliculus)، membranous (کوتاه‌ترین و باریک‌ترین، داخل external urethral…
Urinary bladder
مخزن ادرار؛ مثانهٔ خالی کاملاً در لگن و پشت pubic symphysis است و مثانهٔ پر تا شکم بالا می‌آید.
Broad ligament
سه بخش: mesometrium (کنار رحم)، mesosalpinx (دور uterine tube) و mesovarium (به ovary). uterine artery و ureter در قاعدهٔ آن و uterine tube در لبهٔ بالایی آن قرار دارند.
Cardinal ligament
لیگامان عرضی cervix (transverse cervical، Mackenrodt): از cervix و vagina فوقانی به دیوارهٔ لترال لگن.
Cervix of uterus
گردن رحم: بخش پایینی و استوانه‌ای رحم که بخش vaginal آن در vagina برآمده است.
Ductus deferens
مجرای عضلانی ضخیم که sperm را از tail of epididymis به ejaculatory duct می‌برد.
Ejaculatory duct
مجرایی که از یکی شدن ductus deferens و مجرای seminal vesicle ساخته می‌شود.
Ovarian ligament
لیگامان ovary به رحم (ligament of ovary)؛ از قطب پایینی ovary تا زاویهٔ رحم.
Ovary
Ovarian fossa بین external iliac (جلو-بالا) و internal iliac و ureter (پشت)؛ obturator nerve در کف fossa. با mesovarium به broad ligament، با ovarian ligament به رحم و…
Prostate
Base آن زیر گردن مثانه و apex آن روی external urethral sphincter است؛ جلوی آن retropubic space (Retzius) و پشت آن rectum قرار دارد (با rectoprostatic/Denonvilliers…
Round ligament of uterus
در broad ligament به جلو و لترال می‌رود، از deep inguinal ring وارد inguinal canal می‌شود و در labium majus پخش می‌شود (همتای gubernaculum).
Seminal vesicle
دو غدهٔ کیسه‌ای پشت مثانه که بخش بزرگ مایع semen (فروکتوز) را می‌سازند.
Suspensory ligament of ovary
چین صفاقی از ovary به دیوارهٔ لترال لگن (infundibulopelvic ligament) که ovarian vessels را می‌برد.
Uterine tube
Intramural (uterine)، isthmus (باریک)، ampulla (پهن‌ترین و طولانی‌ترین؛ محل معمول لقاح) و infundibulum با fimbriae که به حفرهٔ صفاق باز می‌شود. در لبهٔ بالایی broad…
Uterosacral ligament
لبهٔ rectouterine fold را می‌سازد؛ بخشی از «ring» حمایت cervix همراه cardinal ligament.
Uterus
در وضعیت معمول anteverted (محور cervix نسبت به vagina به جلو) و anteflexed (body نسبت به cervix به جلو) روی مثانه خم شده است. Uterine tube در cornu وارد آن می‌شود و…
Vagina
مجرای فیبروماسکولار از cervix تا vestibule، بین مثانه/urethra در جلو و rectum در پشت.
Anal canal
Pectinate (dentate) line مرز دو منشأ جنینی است: بالای آن endoderm (anal columns، اعصاب احشایی، superior rectal vessels، لنف به internal iliac)، پایین آن ectoderm (حس…
Rectum
راست‌روده: ادامهٔ sigmoid از جلوی S3 تا anorectal junction روی levator ani.
Common iliac nodes
گره‌های کنار common iliac artery.
External iliac nodes
در امتداد عروق external iliac روی pelvic brim؛ گروه‌های lateral، medial و intermediate.
Gluteal nodes
گره‌های کنار superior و inferior gluteal vessels (جزء گروه internal iliac).
Obturator nodes
گره‌های کنار obturator artery و nerve روی دیوارهٔ لترال لگن.
Pararectal nodes
گره‌های کنار rectum (در mesorectum).
Sacral nodes
گره‌های جلوی sacrum کنار median/lateral sacral vessels.
Vesical nodes
گره‌های کوچک کنار مثانه (prevesical، postvesical و lateral vesical).

عضله‌ها (۱۵)

Gluteus maximus
بزرگ‌ترین و سطحی‌ترین عضلهٔ سرین.
Gluteus medius
عضلهٔ بادبزنی سرین زیر gluteus maximus.
Gluteus minimus
عمیق‌ترین عضلهٔ gluteal، زیر gluteus medius.
External anal sphincter
اسفنکتر مخطط و ارادی دور یک‌سوم پایینی anal canal (بخش‌های subcutaneous، superficial و deep).
Coccygeus
عضلهٔ مثلثی خلفی کف لگن (ischiococcygeus) روی sacrospinous ligament.
Iliococcygeus
بخش خلفی-لترال و نازک levator ani.
Pubococcygeus
بخش اصلی levator ani؛ از پشت pubis تا coccyx و anococcygeal body.
Puborectalis
داخلی‌ترین بخش levator ani که دور anorectal junction یک حلقهٔ U-شکل (sling) می‌سازد.
Tendinous arch of levator ani
ضخیم‌شدگی fascia روی obturator internus از پشت pubis تا ischial spine.
Iliacus
عضلهٔ بادبزنی iliac fossa؛ همراه psoas major، iliopsoas را می‌سازد.
Inferior gemellus
عضلهٔ کوچک زیر تاندون obturator internus.
Obturator internus
عضلهٔ دیوارهٔ لترال لگن که از lesser sciatic foramen بیرون می‌رود.
Piriformis
عضلهٔ دیوارهٔ خلفی لگن که از greater sciatic foramen بیرون می‌رود؛ «کلید» ناحیهٔ gluteal.
Psoas major
عضلهٔ کمری که روی pelvic brim به لگن بزرگ می‌آید (این‌جا فقط بخش پایینی).
Superior gemellus
عضلهٔ کوچک بالای تاندون obturator internus.

استخوان‌ها (۱۳)

Anterior sacro-iliac ligament
Sacroiliac joint: مفصل synovial (قدام) + syndesmosis (خلف) با حرکت کم.
Iliolumbar ligament
L5 را به ilium قفل می‌کند و از سُر خوردن L5 روی sacrum جلوگیری می‌کند.
Inguinal ligament
لبهٔ پایینی و تاخوردهٔ aponeurosis external oblique از ASIS تا pubic tubercle.
Obturator membrane
غشای فیبری که obturator foramen را به‌جز obturator canal در بالا می‌پوشاند.
Posterior sacro-iliac ligament
Interosseous sacroiliac ligament (قوی‌ترین) بین tuberosity of ilium و sacrum است و posterior ligament روی آن قرار دارد.
Pubic symphysis
مفصل غضروفی (secondary cartilaginous) بین دو body of pubis با interpubic disc.
Sacrospinous ligament
Greater sciatic notch را به greater sciatic foramen و lesser sciatic notch را (همراه sacrotuberous) به lesser sciatic foramen تبدیل می‌کند.
Sacrotuberous ligament
همراه sacrospinous، چرخش رو به جلوی sacrum (nutation) را محدود می‌کند و مرز lesser sciatic foramen است.
Coccyx
محل اتصال anococcygeal body، coccygeus، gluteus maximus و sacrotuberous/sacrospinous (به لبهٔ آن). Coccygeal cornua با sacral cornua مفصل می‌شوند.
Femur
بخش بالایی استخوان ران (head، neck، trochanters) برای نشان دادن hip joint.
Hip bone
استخوان نیم‌لگن (os coxae) از جوش خوردن ilium، ischium و pubis در acetabulum (حدود ۱۵–۱۷ سالگی).
Sacrum
استخوان مثلثی که از جوش خوردن پنج مهرهٔ sacral ساخته می‌شود و دیوارهٔ خلفی لگن است.
Vertebra L5
Body پهن‌تر در جلو (wedge)، transverse process قوی که iliolumbar ligament به آن می‌چسبد.

شریان‌ها (۱۵)

Anterior division of internal iliac artery
تنهٔ قدامی internal iliac که بیشتر شاخه‌های احشایی و پرینه‌ای را می‌دهد.
Common iliac artery
به پایین و لترال می‌رود و جلوی sacroiliac joint (لبهٔ لگن، حدود L5–S1) به external و internal iliac تقسیم می‌شود. Ureter از جلوی این دوشاخه‌شدن می‌گذرد.
Dorsal artery of penis
بین deep dorsal vein (وسط) و dorsal nerve (لترال) زیر deep (Buck) fascia.
External iliac artery
روی لبهٔ psoas در pelvic brim پایین می‌رود و زیر inguinal ligament (mid-inguinal point) به femoral artery تبدیل می‌شود.
Iliolumbar artery
پشت obturator nerve و external iliac بالا می‌رود؛ شاخه‌های iliac و lumbar.
Inferior gluteal artery
بین S1 و S2 (یا S2–S3) و از greater sciatic foramen زیر piriformis خارج می‌شود.
Internal iliac artery
به لگن پایین می‌رود و روی greater sciatic foramen به anterior و posterior division تقسیم می‌شود.
Internal pudendal artery
از greater sciatic foramen (زیر piriformis) خارج می‌شود، دور ischial spine/sacrospinous ligament می‌چرخد و از lesser sciatic foramen وارد پرینه می‌شود؛ در pudendal…
Median sacral artery
در خط وسط جلوی L5، sacrum و coccyx پایین می‌رود.
Obturator artery
شاخهٔ anterior division که روی دیوارهٔ لترال لگن به obturator canal می‌رود.
Posterior division of internal iliac artery
به عقب به‌سمت greater sciatic foramen.
Superior gluteal artery
بین lumbosacral trunk و S1 و از greater sciatic foramen بالای piriformis خارج می‌شود.
Superior rectal artery
در sigmoid mesocolon پایین می‌آید و پشت rectum به دو شاخه تقسیم می‌شود.
Testicular artery
روی psoas پایین می‌آید، از جلوی ureter و external iliac می‌گذرد و از deep inguinal ring وارد spermatic cord می‌شود.
Uterine artery
در قاعدهٔ broad ligament (لبهٔ cardinal ligament) به‌سمت داخل، از روی ureter (حدود ۲ cm لترال به cervix) می‌گذرد؛ سپس پیچ‌خورده در کنار رحم بالا می‌رود و با ovarian…

وریدها (۱۲)

Common iliac vein
از پیوستن internal و external iliac veins؛ دو common iliac جلوی L5 (سمت راست aorta) IVC را می‌سازند.
Deep dorsal vein of penis
از زیر pubic symphysis (بین arcuate pubic ligament و transverse perineal ligament) به prostatic venous plexus می‌رود.
External iliac vein
Medial به external iliac artery روی pelvic brim.
Inferior gluteal veins
از greater sciatic foramen زیر piriformis به internal iliac.
Inferior rectal vein
ورید پایین anal canal که از ischioanal fossa به internal pudendal vein می‌رود.
Internal iliac vein
وریدی در پشت و سمت medial نسبت به internal iliac artery که خون لگن را جمع می‌کند.
Internal pudendal vein
همان مسیر شریان را برعکس می‌پیماید: از pudendal canal و lesser sciatic foramen به greater sciatic foramen.
Lateral sacral veins
با median sacral vein شبکهٔ sacral venous plexus را می‌سازند و به internal iliac می‌ریزند.
Middle rectal vein
روی کف لگن به‌سمت لترال می‌رود و به internal iliac می‌ریزد.
Superior gluteal veins
از greater sciatic foramen بالای piriformis وارد لگن می‌شوند و به internal iliac می‌ریزند.
Superior rectal vein
ورید rectum فوقانی که به inferior mesenteric vein (سیستم portal) می‌ریزد.
Uterine vein
در قاعدهٔ broad ligament به internal iliac vein می‌ریزند.

عصب‌ها (۷)

Nerve to piriformis
مستقیم وارد سطح قدامی piriformis می‌شود.
Nerve to quadratus femoris
از greater sciatic foramen زیر piriformis خارج می‌شود و جلوی (عمیق‌تر از) sciatic nerve می‌رود.
Obturator nerve
از لبهٔ medial psoas بیرون می‌آید، روی دیوارهٔ لترال لگن (کف ovarian fossa در زن) پایین می‌رود و از obturator canal به ران می‌رسد.
Posterior femoral cutaneous nerve
از greater sciatic foramen زیر piriformis خارج می‌شود، زیر gluteus maximus به پشت ران می‌رود و شاخهٔ perineal آن به پرینه می‌رسد.
Pudendal nerve
از greater sciatic foramen زیر piriformis خارج می‌شود، پشت ischial spine/sacrospinous ligament دور می‌زند و از lesser sciatic foramen در pudendal canal (Alcock) روی…
Sciatic nerve
از greater sciatic foramen زیر piriformis خارج می‌شود و روی gemelli، obturator internus و quadratus femoris، بین greater trochanter و ischial tuberosity، به پشت ران…
Superior gluteal nerve
از greater sciatic foramen بالای piriformis خارج می‌شود و همراه superior gluteal vessels بین gluteus medius و minimus می‌رود.

ورود به درس تعاملیهمهٔ آموزش‌ها

آموزش‌های دیگر